19η Ετήσια Μελέτη για την Ελληνική Ακτοπλοΐα 2020

272

«Συνυπευθυνότητα και ρεαλισμός, οι προϋποθέσεις για την αντιμετώπιση της νέας πραγματικότητας»

Αύγουστος 2020

Κύρια Σημεία Της Μελέτης

(A) Αποτελέσματα Χρήσης 2019

  1. Οι Εισηγμένες εταιρίες του κλάδου για το 2019 είναι οι ΑΝΕΚ και ΑΤΤΙΚΑ.
  2. Σύμφωνα με τα στοιχεία μας τα πλοία που εξυπηρετούν την Ελληνική Ακτοπλοΐα ανέρχονται σε 109.
  3. Τα πλοία των Εισηγμένων εταιριών και ΜΙΝΟΑΝ ανέρχονται σε 43 με μέσο όρο ηλικίας τα 20 έτη.
  4. Το τουριστικό προϊόν της Ελλάδας συνεχίζει την αυξητική του πορεία. Η αύξηση του τουρισμού επηρεάζει θετικά την ακτοπλοΐα αφού οι εμπορευματικές μεταφορές στα νησιά μας και κυρίως οι μεταφορές υλικών και ειδών διατροφής, απαραίτητων για την δημιουργία κατάλληλων υποδομών αλλά και την διαβίωση και την κάλυψη των καθημερινών αναγκών των νησιωτών και του συνόλου των τουριστών, πραγματοποιούνται από τα ακτοπλοϊκά πλοία.
  5. Η αύξηση της ακτοπλοϊκής κίνησης το 2019 που ανήλθε στο 3%, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (ΕΛΣΤΑΤ), δεν απεικονίζεται στο μεταφορικό έργο των Εισηγμένων εταιριών όπως  φαίνεται στο Γράφημα 1. Την αύξηση αυτή καρπώθηκαν κυρίως οι Υπόλοιπες Εταιρίες των οποίων η παρουσία αυξάνει συνεχώς τόσο σε επίπεδο στόλου όσο και σε επίπεδο κίνησης.
  6. Το μεταφορικό έργο των Εισηγμένων και Minoan τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Αδριατική αυξήθηκε.
  7. Σε επίπεδο οικονομικών αποτελεσμάτων, το 2019 σε σχέση με το 2018 οι εταιρίες εμφάνισαν αύξηση του κύκλου εργασιών, μείωση του κόστους πωληθέντων και σημαντική βελτίωση των κερδών προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων (EBITDA).
  8. Tο σύνολο των εταιριών που δραστηριοποιούνται στον κλάδο της επιβατηγού ναυτιλίας, επηρεάζεται σημαντικά από τη διακύμανση των τιμών των καυσίμων. Το κόστος των ναυτιλιακών καυσίμων και λιπαντικών είναι με μεγάλη διαφορά το σημαντικότερο λειτουργικό κόστος, αντιπροσωπεύει δε για τη χρήση 2019 το 45% περίπου του κόστους πωληθέντων των εταιριών.

 

(Β) Ξέσπασμα Πανδημίας Kορονοϊού Covid-19

 

1.Παρουσίαση της Ελληνικής Ακτοπλοϊκής Αγοράς

1.1. Ανάλυση Ζήτησης

Δύο είναι πλέον οι Εισηγμένες εταιρίες του κλάδου για το 2019, οι ΑΝΕΚ και η ΑΤΤΙΚΑ μετά την έξοδο και των ΜΙΝΩΙΚΩΝ από το χρηματιστήριο Αθηνών στις 23 Απριλίου 2019. Στην ανάλυση όμως αυτής της Μελέτης εξετάζουμε και τις 3 μεγάλες εταιρίες Anek/Attica/Minoan (οι «Παραδοσιακές εταιρίες»).

Πίνακας 2: Συνολική εικόνα εταιριών (εισηγμένες & μινοαν)

Πηγή: XRTC

Όπως φαίνεται από τον Πίνακα 2 οι Παραδοσιακές Εταιρίες δεν κατάφεραν να πάρουν μερίδιο από την αύξηση της τάξης του 3% της ακτοπλοϊκής κίνησης στην Ελλάδα. Ο συνολικός αριθμός των επιβατών που διακίνησαν (Ελλάδα και Αδριατική) το 2019 σε σύγκριση με το 2018 μειώθηκε κατά -3% ενώ ο συνολικός αριθμός αυτοκινήτων και φορτηγών αυξήθηκαν οριακά κατά 3% και 1% αντίστοιχα.

Συγκρίνοντας το μεταφορικό έργο στην Ελλάδα των Εισηγμένων εταιριών με αυτό των Λοιπών εταιριών παρατηρούμε τη διαρκή συρρίκνωσή του. Έτσι ενώ το μεταφορικό έργο των Εισηγμένων συνεχίζει να μειώνεται αφού από το 38% που ήταν το 2018, έπεσε στο 36%  το 2019 (Γράφημα 2) το υπόλοιπο 64% της κίνησης καλύπτεται από τις Λοιπές Εταιρίες που αναφέρονται παρακάτω στη Μελέτη. Όσον αφορά τα οχήματα (αυτοκίνητα και φορτηγά) τα ποσοστά ακολουθούν τα ίδια επίπεδα. Οι Εισηγμένες καλύπτουν το 46% έναντι 37% το 2018 της μεταφορικής κίνησης των οχημάτων ενώ το 54 % έναντι 63% το 2018 πραγματοποιείται από τις Υπόλοιπες Εταιρίες. Δυστυχώς δεν μπορούμε να απεικονίσουμε την κατάσταση χωριστά σε αυτοκίνητα και φορτηγά αφού η ΕΛΣΤΑΤ δεν έχει ακόμα δημοσιεύσει αυτά τα στοιχεία.

Γράφημα 2: Μεταφορικό έργο Ελλάδας Επιβατών/Οχημάτων στην Ελλάδα 2019

Πηγή : ΕΛΣΤΑΤ/Εισηγμένες

Τα στοιχεία του Γραφήματος 2 προέρχονται από την ΕΛΣΤΑΤ όσον αφορά τη συνολική κίνηση επιβατών και οχημάτων και από τα ετήσια Ενημερωτικά Δελτία των Εισηγμένων όσον αφορά την κίνηση αυτών ων εταιριών. Συνεπαγωγικά η διαφορά που προκύπτει από τη μεταξύ τους αφαίρεση αφορά την κίνηση των Υπολοίπων Εταιριών που δραστηριοποιούνται στην Ελληνική Ακτοπλοΐα.

Γράφημα 3: Σύγκριση Κίνησης Επιβατών στην Ελλάδα Παραδοσιακών Εταιριών με κίνηση Λοιπών Εταιριών (2009-2019)

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ/Παραδοσιακές Εταιρίες

Οι εποχές όπου οι Παραδοσιακές Εταιρίες μετέφεραν το μεγαλύτερο ποσοστό των επιβατών φαίνεται ότι έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Το ποσοστό τους συνέχισε να μειώνεται κι έχει φτάσει τώρα στο 36% της συνολικής κίνησης επιβατών της Ελλάδος. Σε αντίθεση οι Λοιπές Εταιρίες συνεχίζουν να αυξάνουν το μερίδιό τους το οποίο πλέον ανέρχεται στο 64% της συνολικής κίνησης επιβατών στην εγχώρια αγορά.

Η εξέλιξη του μεταφορικού έργου στην Ελλάδα των Παραδοσιακών Εταιριών απεικονίζεται στο γράφημα 4. Για δεύτερη συνεχιζόμενη χρονιά η κίνηση των επιβατών βαίνει μειούμενη κατά -3% (-6% το 2018) ενώ η διακίνηση αυτοκινήτων και φορτηγών παρουσιάζουν οριακή αύξηση της τάξης του 2% και 1% αντίστοιχα.

Γράφημα 4: Μεταφορικό έργο Ελλάδας Εισηγμένων Εταιριών (2009-2018)

Πηγή: XRTC Database, ΕΣΥΕ και Λιμενικών Αρχών

Η εξέλιξη του μεταφορικού έργου στην Αδριατική των Παραδοσιακών Εταιριών απεικονίζεται στο γράφημα 5. Η κίνηση των επιβατών παρέμεινε στα ίδια σχεδόν επίπεδα με το 2018 ενώ η διακίνηση των αυτοκινήτων παρουσιάζει μείωση της τάξης του -4% (-1% το 2018) και η διακίνηση φορτηγών οριακή αύξηση της τάξης του 3%.

Γράφημα 5: Μεταφορικό έργο Αδριατικής Εισηγμένων Εταιριών (2009-2019)

Πηγή: XRTC Database, ΕΣΥΕ και Λιμενικών Αρχών

 

1.2. Ανάλυση Προσφοράς Χωρητικότητας

Ο στόλος φαίνεται να είναι ιδιαίτερα «γερασμένος» (Γράφημα 6) με το 60% να είναι άνω των 22 ετών και ένα στα τέσσερα να είναι άνω των 30 ετών. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι το 30% των πλοίων είναι μεταξύ 17 και 22 ετών τα οποία θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως μεσήλικα.

Γράφημα 6: Ανάλυση Ακτοπλοϊκού Στόλου ανά ΗλικίαΠηγή: XRTC ΕΠΕ

Από το 2011 ο στόλος των Εισηγμένων συρρικνώνεται συνεχώς. Τα τελευταία επτά χρόνια ο στόλος μειώθηκε περισσότερο από το μισό, από τα 89 πλοία του 2011 φτάσαμε στα 43 το 2019 παρά το γεγονός ότι το μεταφορικό έργο αυξάνεται κάθε χρόνο. Η μείωση αυτή έδωσε την ευκαιρία στις Λοιπές Εταιρίες να αναπτυχθούν.

Γράφημα 7: Εξέλιξη Στόλου Εισηγμένων (2001-2019)

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

Ο μέσος όρος της ηλικίας των πλοίων των Εισηγμένων έχει φτάσει τα 20,3 έτη (Γράφημα 7), γεγονός που προβληματίζει τις εταιρίες οι οποίες κατανοούν την ανάγκη ανανέωσης του στόλου τους αλλά τόσο τα αρνητικά οικονομικά τους αποτελέσματα των προηγουμένων ετών όσο και η δυστοκία των τραπεζών για τη χρηματοδότηση αυτού του εγχειρήματος δημιουργεί αβεβαιότητα.

Πίνακας 3 : εξέλιξη στόλου παραδοσιακών εταιριών

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

 

3.3.Ανάλυση Μετοχικής Σύνθεσης Κλάδου

Η μετοχική σύνθεση των 2 εταιριών ΑΝΕΚ και ΑTTICA παρουσιάζεται στο Γράφημα 8.Οι τρεις πόλοι που συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον με την άμεση ή έμμεση συμμετοχή τους στην Ελληνική Ακτοπλοΐα είναι η Τράπεζα Πειραιώς και η MIG.

Γράφημα 8 : Ανάλυση Δικαιωμάτων Ψήφου 2020 (μετά την ΑΜΚ της ΑΝΕΚ)

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

 

ΑΝΕΚ

Μετά την Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου (ΑΜΚ) της εταιρίας και τη μερική μετατροπή ομολόγων σε μετοχές που κατείχαν οι τράπεζες Πειραιώς, Alpha, Αττικής και το Fund Cross Ocean AGG Company ως διάδοχος της Εθνικής Τράπεζας (όπως περιγράφεται αναλυτικά στην παράγραφο «Σημαντικά Γεγονότα της Χρήσης 2019 και Μεταγενέστερα» της ανάλυσης της ΑΝΕΚ παρακάτω), η μετοχική σύνθεση της εταιρίας έχει μεταβληθεί ως εξής:

  • Η τράπεζα Πειραιώς κατέχει το μεγαλύτερο ποσοστό της εταιρίας ήτοι 28% ενώ υπάρχει περίπτωση αύξησης αυτού του ποσοστού αφού μέσω της έκδοσης ομολογιακού δανείου € 219,9 εκ. (τμήμα του οποίου, που ανέρχεται σε € 22,0 εκ., είναι μετατρέψιμο υπό προϋποθέσεις) η Πειραιώς όπως και οι άλλοι ομολογιούχοι εν δυνάμει κατέχουν επιπλέον ποσοστό της ΑΝΕΚ.
  • Η τράπεζα Πειραιώς κατέχει επίσης το 31,2% της MIG η οποία ουσιαστικά ελέγχει την ATTICA με ποσοστό 79,38%.
  • Ο δεύτερος μεγαλύτερος μέτοχος της ΑΝΕΚ η ΒΑΡΜΙΝ ΑΕΒΕ (συμφερόντων Αμαλίας-Αναστασίας Βαρδινογιάννη) μετά τη μετατροπή των ομολογιών σε μετοχές και την απίσχναση (dilution) κατέχει πλέον 23%, ποσοστό που φέρεται να είναι ενεχυριασμένο στην τράπεζα Eurobank έναντι εξασφάλισης τραπεζικών δανείων ύψους €90 εκατ.

ATTICA

  • Η Τράπεζα Πειραιώς κατέχει το 11,8%, ενώ είναι επίσης πιστωτής της εταιρίας και, κυρίως, είναι ο μεγαλύτερος μέτοχος της Marfin Investment Group (31%), η οποία με τη σειρά της ελέγχει την Attica.
  • H Marfin Investment Group ανακοίνωσε τον Οκτώβριο 2019 ότι το κοινό ομολογιακό δάνειο ύψους €150 εκατ. και υπολοίπου €142,5 εκατ. μεταβιβάστηκε από τα επενδυτικά κεφάλαια που διαχειρίζεται η «Fortress Investment Group LLC» προς την τράπεζα Πειραιώς. Η μεταβίβαση πραγματοποιήθηκε μετά τη διακοπή των συνομιλιών της MIG με τα funds Farallon και Oak Hill, αφού δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με την από κοινού χορήγηση νέας χρηματοδότησης στην MIG.
  • Η Πειραιώς θέλει να πουληθεί το ταχύτερο δυνατόν η Attica ώστε να εξοφληθούν τα δάνεια που έχει δώσει η ίδια στη MIG, το ως άνω υπολοίπου €142,5 εκατ. και ένα άλλο ομολογιακό €115 εκατ., και να μειωθεί η μόχλευση του ισολογισμού της MIG.
  • Τα δύο ομολογιακά είναι εξασφαλισμένα με μετοχές της Attica και άλλων συμμετοχών της MIG.

 

2. Χρηματοοικονομική Ανάλυση Εισηγμένων Εταιριών και Minoan

Η χρηματοοικονομική ανάλυση περιλαμβάνει τις Εισηγμένες εταιρίες (ANEK LINES, ATTICA GROUP) και τη MINOAN LINES.

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΕΡΙ ΣΥΓΚΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

Επισημαίνεται ότι στις οικονομικές καταστάσεις χρήσης του 2019 της Attica Group ενοποιούνται για πρώτη φορά, για ολόκληρη τη χρήση, τα οικονομικά στοιχεία της HSW και των κατά 100% θυγατρικών της εταιριών. Στη χρήση του 2018, τα οικονομικά στοιχεία της HSW και των κατά 100% θυγατρικών της εταιριών ενοποιήθηκαν για την περίοδο 1.6.2018 – 31.12.2018.

2.1. Ανάλυση λειτουργικού κόστους

Το σύνολο των λειτουργικών εξόδων διατηρήθηκε σχεδόν στα ίδια επίπεδα με το 2018 με μία αύξηση της τάξης του 5%. Στην ανάλυση του λειτουργικού κόστους δεν υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις από το 2018 όσον αφορά τα ποσοστά που καταλαμβάνουν τα βασικά λειτουργικά έξοδα στο σύνολο των εξόδων. Τα καύσιμα είναι το μεγαλύτερο έξοδο των εταιριών αφού αποτελούν το 42% των λειτουργικών εξόδων. Το κόστος μισθοδοσίας ακολουθεί αποτελώντας το 23% ενώ και τα δύο μαζί αποτελούν το 65% των εξόδων. Το κόστος μισθοδοσίας (€122 εκ.) εμφανίζεται αυξημένο κατά 8% σε σύγκριση με το 2018 (€112,4 εκ.)

Ακολουθούν οι επισκευές/συντηρήσεις το οποίο σαν κόστος για το 2018 αποτέλεσε το 15% των λειτουργικών εξόδων των Εισηγμένων και της Minoan. Η έλλειψη ανανέωσης του στόλου θα αποτελέσει στο μέλλον βασική αιτία ανόδου αυτού του ποσοστού καθώς τα μεγαλύτερα σε ηλικία πλοία χρήζουν περισσοτέρων επισκευών.

Γράφημα 9: Κατανομή Λειτουργικού Κόστους

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

Το κόστος καυσίμων παρουσιάζει αύξηση ενώ θα περιμέναμε να δούμε μια μείωση σε σύγκριση με το 2018 λόγω της μείωσης της τιμής πετρελαίου. Η αύξηση κατά €6,5 εκατ. του κόστους καυσίμων του ομίλου Attica αυξάνει το συνολικό ποσοστό συμμετοχής καυσίμων στα λειτουργικά έξοδα των Εισηγμένων και Minoan. Συγκεκριμένα το ποσοστό αυτό φτάνει τα 42,6% σε σχέση με το 44% που ήταν το 2018.

Οι ακτοπλοϊκές εταιρίες επηρεάζονται από τις συναλλαγματικές ισοτιμίες στο βαθμό που τα ναυτιλιακά καύσιμα που αγοράζει για τη λειτουργία των πλοίων του διαπραγματεύονται διεθνώς σε Δολάρια Η.Π.Α.

Γράφημα 10: Ανάλυση βασικών λειτουργικών εξόδων Εισηγμένων & Minoan (2013 – 2019)

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

2.2.Ανάλυση κόστους καυσίμων

Το κόστος καυσίμων αποτελεί μια από τις βασικότερες παραμέτρους στη διαχείριση των πλοίων. Η δυσκολία της διαχείρισης του συγκεκριμένου κόστους οφείλεται στο γεγονός ότι είναι εκτεθειμένο σε αυξημένα επίπεδα μεταβλητότητας του επιπέδου τιμών Brent αλλά και των συναλλαγματικών κινδύνων.

Το Γράφημα 11 παρουσιάζει την εξέλιξη του κόστους καυσίμων και λιπαντικών των Εισηγμένων και MINOAN. Εξαιτίας του γεγονότος ότι η μέση τιμή καυσίμων που καταναλώθηκε το 2019 παρέμεινε στα ίδια επίπεδα με το 2018 το συνολικό κόστος καυσίμων των Εισηγμένων και MINOAN αυξήθηκε μόνο κατά 2% γεγονός που οφείλεται στην αναδιάταξη των δρομολογίων και την πολιτική αντιστάθμισης καυσίμων.

Γράφημα 11: Εξέλιξη Κόστους Καυσίμων  Εισηγμένων & ΜΙΝΟΑΝ (2009 – 2019)

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

Από την 1η Ιανουαρίου 2020 είναι υποχρεωτική χρήση ναυτιλιακού καυσίμου χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο 0,5% για όλα τα πλοία της Ελληνικής Ακτοπλοΐας σύμφωνα με τους κανονισμούς του ΙΜΟ. Οι εταιρίες ΑΝΕΚ, ΑTTICA και MINOAN  έχουν αποφασίσει τα κάτωθι για τη συμμόρφωσή τους.

  • ΑΝΕΚ: Όλα τα πλοία του ομίλου χρησιμοποιούν καύσιμο μικτής περιεκτικότητας σε θείο 0,5%, γεγονός που επιβαρύνει το κόστος καυσίμων της χρήσης 2020. Ωστόσο, η μεγάλη υποχώρηση των διεθνών τιμών πετρελαίου έχει οδηγήσει, τουλάχιστον προς το παρόν, τις τιμές των καυσίμων να διαμορφώνονται σε αρκετά χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με αυτές του 2019. Ενδεικτικά, στις 31.03.2020 η τιμή του νέου τύπου καυσίμου είχε υποχωρήσει κατά 50% σε σχέση με την 01.01.2020, ενώ κατά την ημερομηνία σύνταξης του Ετήσιου Δελτίου του ομίλου, η μείωση προσεγγίζει το 70%.
  • ATTICA: Ο όμιλος έχει αποφασίσει την αγορά και εγκατάσταση εξειδικευμένου εξοπλισμού καυσαερίου (scrubbers) ήτοι συσκευών για τη μείωση των αέριων εκπομπών και ειδικά όξινων αερίων (SOx) σε επιλεγμένα πλοία του Ομίλου. Μέρος της χρηματοδότησης της ανωτέρω επένδυσης έχει επιτευχθεί μέσω της έκδοσης του ΚΟΔ εντός της χρήσης 2019, ενώ το υπολειπόμενο ποσό της επένδυσης θα πραγματοποιηθεί με ίδια κεφάλαια. Έχει ήδη διατεθεί μέσα στο 2019 το ποσό των €2.4 εκατ. για την εγκατάσταση scrubbers ενώ τα αδιάθετα κεφάλαια γι’ αυτόν τον σκοπό σύμφωνα με το Ενημερωτικό Δελτίο του ομίλου ανέρχονται σε €23.5 εκατ.
  • MINOAN: Κατά τη χρήση 2019, η εταιρία ολοκλήρωσε επένδυση συνολικού ύψους €17 εκατ. περίπου για την τοποθέτηση ειδικών φίλτρων καυσαερίων (scrubbers) στα τρία συμβατικά πλοία του στόλου της: Κνωσός Παλλάς, Φαιστός Παλάς (πρώην Μύκονος Παλάς) και Κύδων Παλάς (πρώην Φαιστός Παλάς). Η επένδυση αυτή διενεργήθηκε για την αποφυγή προμήθειας καυσίμου, υψηλότερης τιμής, με χαμηλή περιεκτικότητα σε θείο για τα συμβατικά πλοία της εταιρίας και εκτιμάται ότι θα συνεισφέρει θετικά στην οικονομική της επίδοση τα επόμενα χρόνια. Διευκρινίζεται ότι το ταχύπλοο πλοίο της εταιρίας Σαντορίνη Παλάς καταναλώνει καύσιμο (M.G.O. 0,1%) που τηρεί τους νέους αυστηρότερους όρους περιεκτικότητας σε θείο.

2.3.Κύκλος Εργασιών

Η αύξηση του συνόλου του Κύκλου Εργασιών των τριών εταιριών αυξήθηκε κατά 15% και κυμαίνεται στα €671,4 εκατ. από €625,4 εκατ. το 2018 (Γράφημα 12).

Τη μεγαλύτερη αύξηση παρουσιάζει ο όμιλος της Attica με 11% αφού ο κύκλος εργασιών της στη χρήση 2019 ανήλθε σε €405,4 εκ. έναντι κύκλου εργασιών €365,4 εκ. στη χρήση 2018. Σε απόλυτα συγκρίσιμα μεγέθη, δηλαδή στην περίπτωση που η HSW ενοποιούνταν για ολόκληρη τη χρήση 2018, η αύξηση του κύκλου εργασιών βάσει των στοιχείων της εταιρίας θα ανερχόταν ως ποσοστό στο 2,1%. Η αύξηση αυτή επετεύχθη παρότι ο Όμιλος δραστηριοποιήθηκε με δύο (2) λιγότερα επιβατηγά – οχηματαγωγά πλοία (SUPERFAST XII και HIGHSPEED 7), τα οποία δραστηριοποιήθηκαν κατά το 1ο εξάμηνο 2018 και στη συνέχεια επωλήθησαν βάσει των όρων της συμφωνίας απόκτησης της HSW, και είναι αποτέλεσμα της ορθολογικής διαχείρισης του ενισχυμένου στόλου των πλοίων, αφού δόθηκε η δυνατότητα να τοποθετηθούν τα πλέον κατάλληλα πλοία στις αντίστοιχες γραμμές που δραστηριοποιείται ο όμιλος.

Ο ενοποιημένος κύκλος εργασιών της ΑΝΕΚ της χρήσης 2019 ανήλθε σε € 173,9 εκατ. έναντι € 168,2 εκατ. το 2018 παρουσιάζοντας αύξηση κατά € 5,7 εκατ. ή 3%.

Όσον αφορά τη MINOAN, ο κύκλος εργασιών παρουσίασε αύξηση της τάξεως των €367 χιλ. και διαμορφώθηκε σε €92.104 έναντι €91.737 εκατ. της χρήσης του 2018. Η βελτίωση αυτή οφείλεται στη δραστηριοποίηση του ομίλου σε ετήσια βάση στις δύο νέες δρομολογιακές γραμμές (Ηράκλειο-Κυκλάδες και Πειραιάς-Σούδα Χανίων) στις οποίες είχε ξεκινήσει η δραστηριοποίηση κατά τα μέσα της χρήσης 2018 (Ιούνιο και Ιούλιο 2018 αντίστοιχα).

Γράφημα 12: Εξέλιξη Κύκλου Εργασιών ανά Περιοχή  Εισηγμένων & ΜΙΝΟΑΝ (2009 – 2019)

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

Παρατηρώντας τα Γραφήματα 12-13 βλέπουμε ότι με την αποχώρηση της ΜΙΝΟΑΝ από την αγορά της Αδριατικής η Ελληνική αγορά αυξάνει το μερίδιο συμμετοχής της στα έσοδα εκμετάλλευσης αφού αυτό φτάνει το 67% των εσόδων και η αγορά της Αδριατικής το 31% ενώ τα υπόλοιπα έσοδα προέρχονται από άλλες δραστηριότητες.

Γράφημα 13: Συμμετοχή Περιοχών στον Κύκλο Εργασιών Εισηγμένων & MINOAN(2009 – 2019)

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

2.4.Ανάλυση EBITDA

Τα Έσοδα προ Τόκων, Φόρων και Αποσβέσεων (EBITDA) ακολουθούν την άνοδο του Κύκλου Εργασιών των εταιριών. Παρουσιάζουν άνοδο σε σχέση με το 2018 σε επίπεδο που φτάνει το 41%, από 80 εκατ. σε €113 εκατ. Στο Γράφημα 20 φαίνεται ξεκάθαρα ότι ο δείκτης EBITDA ανά Μονάδα Μεταφορικού Έργου παρουσιάζει εξίσου μεγάλη άνοδο από 160 μονάδες στις 230 ως απόρροια της αύξησης του EBITDA αλλά και της μικρής αύξησης του μεταφορικού έργου των εταιριών.

Γράφημα 14: EBITDA Εισηγμένων & MINOAN (2009 – 2019)

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

Τη μεγαλύτερη συμμετοχή στη συνολική αύξηση του EBITDA των εταιριών έχει ο όμιλος Attica που σημείωσε αύξηση της τάξης του 37% στο EBITDA το οποίο φτάνει τα €78,02 εκατ. έναντι €57 εκατ. στη χρήση του 2018. Επιπροσθέτως της αύξησης του κύκλου εργασιών, στη σημαντική αύξηση του EBITDA συνέβαλε κυρίως η απόκτηση της HSW, λόγω των συνεργειών που επιτεύχθηκαν.

Σημαντική αύξηση κατά €11,0 εκατ. ή 75% του EBITDA σημείωσε και η ΑΝΕΚ ως αποτέλεσμα της αύξησης των μικτών κερδών και της μείωσης κατά €2,5 εκατ. των εξόδων διοίκησης και διάθεσης. Ο όμιλος το 2019 παρουσιάζει EBITDA €25,6 εκατ. για το 2019 έναντι €14,6 εκατ. το 2018.

Τέλος και η MINOAN παρουσίασε αύξηση στα Κέρδη χρήσης προ Φόρων, Χρηματοδοτικών & Επενδυτικών

Αποτελεσμάτων και Αποσβέσεων (EBITDA) από €8,5 εκατ. σε €9 εκατ.

2.5.Καθαρά Αποτελέσματα

Τα Καθαρά Αποτελέσματα προ φόρων εμφανίζουν εντυπωσιακή άνοδο που φτάνει το 4.183%. Συνολικά οι τρεις εταιρίες από ζημιές ύψους €-774 χιλ. το 2018 έφτασαν στα θετικά αποτελέσματα ύψους €33.15 εκατ. για το 2019.

Η ιλιγγιώδης αυτή αύξηση οφείλεται στα καθαρά αποτελέσματα της ΑΝΕΚ τα οποία από €-12,6 εκατ. το 2018 ανήλθαν σε €4,5 εκατ. το 2019. Υπενθυμίζεται ότι η ΑΝΕΚ το 2018 είχε εμφανίσει αυτά τα αρνητικά καθαρά αποτελέσματα εξαιτίας των έκτακτων προβλέψεων (ολική απομείωση επίδικης απαίτησης της εταιρίας από επί σειρά ετών κεντρικό λιμενικό πράκτορα, συνολικού ποσού €6,8 εκατ. που αντιστοιχούσε σε οφειλόμενους ναύλους προηγούμενων χρήσεων) που διενεργήθηκαν οδήγησαν σε αρνητικά καθαρά αποτελέσματα και τα ίδια κεφάλαια κατέστησαν, εκ νέου, αρνητικά. Στη χρήση 2019 επιτεύχθηκε σημαντική βελτίωση των λειτουργικών αποτελεσμάτων και επιστροφή της εταιρίας στην κερδοφορία.

Γράφημα 15: Καθαρά Αποτελέσματα (2009 – 2019)

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

Η Attica εμφανίζει κέρδη προ φόρων €20,9 εκατ. έναντι κερδών €17,7 εκατ. στη χρήση 2018. Επισημαίνεται ότι τα αποτελέσματα της χρήσης 2018 περιλαμβάνουν μη επαναλαμβανόμενα κέρδη €15,8 εκατ. από την πώληση του πλοίου Superfast XII.

Η Μinoan εμφανίζει ζημίες προ φόρων €-7,4 εκατ. το 2019 έναντι ζημιές προ φόρων €-4,9 εκατ. Οι ζημίες αυτές οφείλονται στη μικρή αύξηση του κύκλου εργασιών εξαιτίας της διαδοχικής αποδρομολόγησης των τριών συμβατικών πλοίων της Εταιρίας για 30-40 ημέρες το καθένα, προκειμένου να εγκατασταθούν τα scrubbers, καθώς και από την διακύμανση που παρουσίασαν οι τιμές των καυσίμων. Επί προσθέτως η αύξηση του κόστους πωληθέντων οφείλεται και σε κόστη που συνδέονται με τη δραστηριοποίηση στις δύο νέες δρομολογιακές γραμμές.

2.6.Τραπεζικός Δανεισμός

Οι δανειακές υποχρεώσεις το 2019 ανήλθαν σε €670 εκατ. περίπου από €605 εκατ. το 2018 παρουσιάζοντας μια αύξηση κατά 11% (Γράφημα 16). Η αύξηση αυτή οφείλεται αποκλειστικά στην Attica αφού οι δανειακές της υποχρεώσεις το 2019 ανέρχονται σε €410,77 εκατ. έναντι €346 εκατ. το 2018. Επισημαίνεται ότι το 2019 η εταιρία προχώρησε σε αναχρηματοδότηση του δανεισμού της συνολικού ύψους €106 εκατ. με ευνοϊκότερους όρους με την έκδοση κοινού ομολογιακού δανείου ύψους €175 εκατ. πενταετούς διάρκειας.

Η ΑΝΕΚ έχει υποχρεωθεί να μετατρέψει τις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις της σε βραχυπρόθεσμες, αφού δεν κατάφερε να εξυπηρετήσει το δανεισμό της και βάσει των σχετικών συμβάσεων, η μη εξυπηρέτηση των δανειακών υποχρεώσεων συνιστά μη τήρηση των όρων, γεγονός που συνεπάγεται την υποχρέωση της Εταιρίας για πλήρη αποπληρωμή των δανείων.

Η ΜΙΝΟΑΝ έχει μηδενικό τραπεζικό δανεισμό μετά την πλήρη εξόφληση του ομολογιακού της δανείου.

Γράφημα 16: Τραπεζικός Δανεισμός Εισηγμένων & ΜΙΝΟΑΝ (2009 – 2019)

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

Όπως έχουμε επισημάνει πολλάκις στο παρελθόν, η ομαλή λειτουργία του κλάδου απαιτεί την υποστήριξη των τραπεζών προς αυτόν. Οφείλουμε να τονίσουμε ότι οι Ελληνικές τράπεζες παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν από το γενικότερο οικονομικό περιβάλλον συνεχίζουν τη στήριξή τους αντιλαμβανόμενες το ρόλο και τη σπουδαιότητα της Ελληνικής ακτοπλοΐας προκειμένου ο κλάδος να συνεχίσει να συνεισφέρει στην ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας.

2.7.Συγκριτική Ανάλυση Αγοράς

Στο Γράφημα 17 αναλύουμε μια βασική παράμετρο σύγκρισης στη μελέτη μας που αποτελεί η Μονάδα Μεταφορικού Έργου (ΜΜΕ) η οποία σχετίζεται με βασικά οικονομικά μεγέθη όπως το λειτουργικό κόστος, το κόστος καυσίμων, τα έσοδα και το EBITDA. Ως ΜΜΕ ορίζεται: «Το άθροισμα του απόλυτου αριθμού των επιβατών, φορτηγών και αυτοκινήτων που μεταφέρονται ανά έτος».

Αναλυτικά οι δείκτες :

  • Μέσο Έσοδο/ΜΜΕ: εμφανίζεται βελτιωμένος για το 2019 (124) σε σχέση με το 2018 (113) εξαιτίας της αύξησης των εσόδων των εταιριών.
  • Λειτουργικό Κόστος/ΜΜΕ: εμφανίζεται επίσης αυξημένος για το 2019 (124) σε σχέση με το 2018 (113) εξαιτίας της αύξησης του κόστος πωληθέντων των εταιριών.
  • EBITDA/ΜΜΕ: εμφανίζει σημαντική αύξηση για το 2019 (230) σε σχέση με το 2018 (160)
  • Διαφορά Εσόδου/Κόστους: εμφανίζει ουσιαστική μείωση για το 2019 (164) σε σχέση με το 2018 (140)

Οι αυξήσεις όλων των δεικτών οφείλονται κυρίως στη βελτίωση των οικονομικών αποτελεσμάτων των Εισηγμένων & ΜΙΝΟΑΝ και στην αύξηση του λειτουργικού κόστους των εταιριών.

Γράφημα 17: Εξέλιξη Βασικών Μεγεθών Αγοράς (2009 – 2019)

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

Ο δείκτης Υποχρεώσεων προς Ίδια Κεφάλαια, όπως παρουσιάζεται στο Γράφημα 18, παραμένει στα ίδια σχεδόν επίπεδα με το 2018, καθώς το σύνολο των Υποχρεώσεων καλύπτουν πλέον 1,2Χ φορές τα Ίδια Κεφάλαια.

Γράφημα 18: Ετήσια Εξέλιξη Βασικών Μεγεθών Αγοράς (2009 – 2019)

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

Στο γράφημα αυτό απεικονίζεται με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο η δεκαετής σχεδόν προσπάθεια των παραδοσιακών εταιρειών του κλάδου να πλεύσουν στα τρικυμιώδη νερά.

Το περιθώριο EBITDA αυξήθηκε το 2019 από το 13% στο 17% το 2019 δηλαδή επανήλθε στα επίπεδα του 2017. Για να μπορέσει όμως η αγορά να εισέλθει σε περίοδο νέων επενδύσεων θα πρέπει το περιθώριο EBITDA να επανέλθει σε επίπεδα τουλάχιστον του 25%.

Ένας επιπλέον παράγοντας που ενδυναμώνει τις παραπάνω επισημάνσεις και την αισιοδοξία για το μέλλον είναι ο δείκτης χρεωκοπίας Altman ο οποίος όπως αναλύεται παρακάτω (Κεφάλαιο: Ανάλυση Κινδύνων) παρουσιάζει τις περισσότερες παραδοσιακές εταιρείες να έχουν αποφύγει τα χειρότερα.

3.Παρουσίαση και Ανάλυση Εταιριών

3.1.Εισηγμένες

3.1.1. ANEK LINES

Γράφημα 19: Σύνολο Στόλου ANEK LINES (2009 – 2019)

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

Η θέση της εταιρίας στην Αγορά
Το 2019 ο όμιλος της ΑΝΕΚ δραστηριοποιήθηκε με επτά ιδιόκτητα και δύο ναυλωμένα πλοία σε γραμμές της Αδριατικής (Ανκόνα, Βενετία), της Κρήτης (Χανιά, Ηράκλειο), των Δωδεκανήσων και των Κυκλάδων. Στις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα συνεχίστηκε η εκτέλεση δρομολογίων σε γραμμές δημόσιας υπηρεσίας. Στις γραμμές της Κρήτης και της Αδριατικής τα πλοία του Ομίλου συνέχισαν να εκτελούν συνδυασμένα δρομολόγια κοινοπρακτικά με πλοία της «ATTICA Α.Ε. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ». Παράλληλα, συνεχίστηκαν οι εκναυλώσεις πλοίων της Εταιρίας στο πλαίσιο της αποδοτικότερης διαχείρισης του στόλου. Εκτελώντας σχεδόν τον ίδιο αριθμό δρομολογίων σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, ο Όμιλος της ΑΝΕΚ το 2019, σε όλες τις γραμμές που δραστηριοποιήθηκε, διακίνησε συνολικά 1.044 χιλιάδες επιβάτες έναντι 965 χιλ. το 2018 (αύξηση 8%), 202 χιλ. Ι.Χ. αυτοκίνητα έναντι 189 χιλ. (αύξηση 7%) και 129 χιλ. φορτηγά, όσα και το προηγούμενο έτος. Η αύξηση του μεταφορικού έργου της Εταιρίας σε επιβάτες και Ι.Χ. αυτοκίνητα προήλθε από τις γραμμές της Κρήτης.

Οικονομικά Αποτελέσματα
Το 2019 o όμιλος της ΑΝΕΚ βελτίωσε σημαντικά τα οικονομικά του μεγέθη σε σχέση με την προηγούμενη χρήση, καταγράφοντας μία από τις πιο αποδοτικές χρονιές κατά την τελευταία δεκαετία σε επίπεδο λειτουργικών αποτελεσμάτων. Αυτό επιτεύχθηκε αφενός λόγω του αυξημένου κύκλου εργασιών ως απόρροια της αύξησης του μεταφορικού έργου και αφετέρου λόγω του περιορισμού του λειτουργικού κόστους. Σημειώνεται ότι από το 2015 και μετά όλες οι χρήσεις -με εξαίρεση αυτήν του 2018- ήταν κερδοφόρες, ενώ τα ενοποιημένα ίδια κεφάλαια στις 31.12.2019 επέστρεψαν σε θετικό πρόσημο.

Σε επίπεδο οικονομικών αποτελεσμάτων, το 2019 σε σχέση με το 2018 ο Όμιλος της ΑΝΕΚ εμφάνισε αύξηση του κύκλου εργασιών, μείωση του κόστους πωληθέντων, σημαντική βελτίωση των κερδών προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων (EBITDA) και παρουσίασε κέρδη μετά από φόρους και δικαιώματα μειοψηφίας έναντι ζημιών.

Ο ενοποιημένος κύκλος εργασιών της χρήσης 2019 ανήλθε σε €173,9 εκατ. έναντι €168,2 εκατ. το 2018, τα μικτά κέρδη ανήλθαν σε €40,3 εκατ. έναντι €31,6 εκατ. και τα κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων (EBITDA) του Ομίλου διαμορφώθηκαν σε €25,6 εκατ. το 2019 έναντι €14,6 εκατ. το 2018. Τέλος, τα ενοποιημένα αποτελέσματα μετά από φόρους ανήλθαν σε κέρδη €3,8 εκατ. έναντι ζημιών €13,3 εκατ. το 2018, ενώ τα καθαρά αποτελέσματα μετά από φόρους και δικαιώματα μειοψηφίας διαμορφώθηκαν σε κέρδη €2,6 εκατ. έναντι ζημιών €13,8 εκατ. τη χρήση 2018.

Στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της χρήσης 2019 δεν συμπεριλήφθηκε η ΛΑΝΕ η οποία ενοποιούνταν μέχρι τις 31.12.2018 με τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης, καθότι η διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι έχει επέλθει απώλεια ελέγχου σύμφωνα με τα προδιαγραφόμενα στο ΔΠΧΑ 10 «Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις».

Σημαντικά Γεγονότα της Χρήσης 2019 και Μεταγενέστερα
Τον Ιανουάριο του 2020 οι ομολογιούχοι του μετατρέψιμου ομολογιακού δανείου υπέβαλαν δηλώσεις άσκησης μετατροπής μέρους των ομολογιών τους σε κοινές μετοχές της εταιρίας, σε  εκτέλεση  των  όρων  του από 29.3.2017 Προγράμματος Ομολογιακού Δανείου ύψους €219.900.677 με τις τράπεζες Πειραιώς, Alpha, Τράπεζα Αττικής, Εθνική Τράπεζα το οποίο προέβλεπε τη μετατροπή αυτή, σε περίπτωση ύπαρξης αρνητικών ιδίων κεφαλαίων.

Κατά συνέπεια, με την από 29-06-2020 απόφαση  του  Δ.Σ  της  εταιρίας, διαπιστώθηκε και πιστοποιήθηκε η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρίας κατά το ποσό των €10.843.999,5 με την έκδοση 36.146.665 νέων, κοινών και μετά  ψήφου  μετοχών ονομαστικής  αξίας €0,30  η  κάθε μία και αναπροσαρμόστηκε αναλόγως το περί κεφαλαίου άρθρο 5 του Καταστατικού της εταιρίας. Έτσι οι ομολογιούχοι κατέχουν πλέον τον κάτωθι νέο αριθμό μετοχών της ΑΝΕΚ

  • Τράπεζα Πειραιώς 17.781.900 νέες κοινές ονομαστικές μετοχές
  • Alpha751.826 νέες κοινές ονομαστικές μετοχές
  • Τράπεζα Αττικής 4.310.696 νέες κοινές ονομαστικές μετοχές
  • Cross Ocean AGG Company ως διάδοχος της Εθνικής Τράπεζας 3.302.243 νέες κοινές ονομαστικές μετοχές.

Οι τράπεζες / ομολογιούχοι όρισαν την εταιρία Alix Partners ως οικονομικό σύμβουλο από την 26.06.2020 προκειμένου να εκτιμήσει τις προοπτικές ρευστότητας της εταιρίας αλλά και τις επιπτώσεις του σχεδιασμού των Ελληνικών Αρχών για την ενίσχυση του κλάδου της Επιβατηγού Ναυτιλίας. Επίσης ο ίδιος σύμβουλος καλείται να παράσχει ανάλυση των μέτρων ενίσχυσης του συγκεκριμένου τομέα σε ευρωπαϊκό επίπεδο σε σχέση με την πανδημία του Covid-19.

Η ταχεία εξάπλωση του COVID-19 σε παγκόσμια κλίμακα έχει επηρεάσει σημαντικά τη λειτουργική δραστηριότητα του Ομίλου. Δεδομένου ότι η πανδημία είναι σε εξέλιξη, οι οριστικές επιπτώσεις δεν μπορούν να ποσοτικοποιηθούν με ακρίβεια προς το παρόν, ωστόσο είναι απολύτως βέβαιο ότι τα αποτελέσματα του 2020 θα επηρεαστούν αρνητικά.

Σχετικά με τη διαδικασία διαιτησίας που εκκίνησε η ΑΝΕΚ σε διαιτητικό δικαστήριο στο Λονδίνο ύστερα από την έγερση αγωγής (claim) της κατά των Μινωικών Γραμμών και ανταγωγής (counterclaim) τηςτελευταίας εναντίον της εταιρίας, εξεδόθη η απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου δυνάμει της οποίας απερρίφθη τόσο η αγωγή της εταιρίας, όσο και ανταγωγή των Μινωικών Γραμμών κατά της ΑΝΕΚ.Η διαδικασία ευρίσκεται στο στάδιο της διευθέτησης των εξόδων της διαδικασίας.

Επισημάνσεις
Το 2018, η σημαντική άνοδος των τιμών των καυσίμων και οι έκτακτες προβλέψεις που διενεργήθηκαν οδήγησαν σε αρνητικά καθαρά αποτελέσματα και τα ίδια κεφάλαια κατέστησαν, εκ νέου, αρνητικά. Στη χρήση 2019 επιτεύχθηκε σημαντική βελτίωση των λειτουργικών αποτελεσμάτων και επιστροφή στην κερδοφορία, ωστόσο τα ίδια κεφάλαια της Εταιρίας στις 31.12.2019 παρέμειναν αρνητικά κατά €5,4 εκατ., ενώ του Ομίλου επανήλθαν σε θετικό επίπεδο διαμορφούμενα σε €3,3 εκατ.

Ως συνέπεια των αρνητικών ιδίων κεφαλαίων αποτέλεσε η μετατροπή ομολογιών των πιστωτριών τραπεζών σε μετοχές. Οι κάτοχοι των ομολογιών, Τράπεζα Πειραιώς, Alpha Bank, Τράπεζα Αττικής και το Fund Cross Ocean (το οποίο απέκτησε, μεταξύ άλλων, τις μετατρέψιμες ομολογίες ΑΝΕΚ της Εθνικής Τράπεζας), έκαναν χρήση του όρου αυτόματης -μερικής- μετατροπής του Μετατρέψιμου Ομολογιακού Δανείου, καθώς συνέτρεχε η προϋπόθεση αρνητικών ιδίων κεφαλαίων.

Η ΑΝΕΚ που έκλεισε το 2018 με ζημιές μετά από φόρους €13,3 εκατ. και αρνητική καθαρή θέση σε επίπεδο ομίλου (€8,9 εκατ.) και εταιρίας (€7,8 εκατ.), δεν μπόρεσε ταυτόχρονα να εξυπηρετήσει τον μακροπρόθεσμο δανεισμό της με αποτέλεσμα να παραβιαστούν όροι των δανειακών της συμβάσεων.

Η μετοχική σύνθεση της ΑΝΕΚ πριν και μετά την Αύξηση του Μετοχικού της Κεφαλαίου έχει ως εξής:

Η τράπεζα Πειραιώς κατέχει πλέον μεγαλύτερο ποσοστό απ’ αυτό της ΒΑΡΜΙΝ ΑΕΒΕ (συμφερόντων Αμαλίας-Αναστασίας Βαρδινογιάννη) μετά τη μετατροπή των ομολογιών σε μετοχές και την απίσχναση (dilution). Η ΒΑΡΜΙΝ ΑΕΒΕ κατέχει πλέον 23%, ποσοστό που φέρεται να είναι ενεχυριασμένο στην τράπεζα Eurobank έναντι εξασφάλισης τραπεζικών δανείων ύψους €90 εκατ. Οι πιστώτριες τράπεζες συνολικά κατέχουν το 36% (ή 37% αν προσθέσουμε και την έμμεση συμμετοχή της τράπεζας Πειραιώς, ποσοστού 1%).

Η ΑΝΕΚ είχε συμφωνήσει με τις πιστώτριες τράπεζές της την αναδιάρθρωση του δανεισμού της, μόλις το 2017. Μέρος της αναδιάρθρωσης ήταν η διαγραφή κεφαλαιοποιημένων τόκων ύψους €15,5 εκατ., εξέλιξη που συνέβαλε καθοριστικά στην εμφάνιση κερδοφορίας και θετικής καθαρής θέσης στη χρήση 2017. Η αναδιάρθρωση δανεισμού έγινε με σύναψη νέου, επταετούς διάρκειας, κοινοπρακτικού ομολογιακού δανείου €220 εκατ. Τμήμα του ομολογιακού (€22 εκατ.) είναι μετατρέψιμο σε μετοχές, υπό προϋποθέσεις.

Η εταιρία κατάφερε να βελτιώσει την καθαρή της θέση μετά τη διαγραφή των τόκων αλλά ένα χρόνο μετά με τη δημοσίευση του ισολογισμού χρήσης 2018, το πρόβλημα φάνηκε πως παραμένει άλυτο με την καθαρή θέση να γυρίζει ξανά αρνητική κατά €8,8 εκατ.

Παράλληλα τα μακροπρόθεσμα δάνεια έγιναν ξανά βραχυπρόθεσμα αφού οι όροι δεν τηρήθηκαν. Χωρίς την αύξηση κεφαλαίου και το πρώτο εξάμηνο του 2019 έδειξε ότι χρειάζονται πρόσθετες παρεμβάσεις. Έτσι οι τράπεζες προχώρησαν σε μία νέα ουσιαστικά εγγραφή ζημίας ύψους €10,8 εκατ., μετατρέποντας αυτή τη φορά απαιτήσεις σε μετοχές. Οι ομολογίες συνολικής αξίας €10,8 εκατ. μετατράπηκαν σε 36.146.665 νέες μετοχές με τιμή μετατροπής €0,30 ανά μετοχή όταν η τιμή της μετοχής της ΑΝΕΚ στο ταμπλό ήταν περίπου στα €0,07. Επομένως με την είσοδό τους οι τράπεζες έχουν πρόσθετη ζημιά από την αποτίμηση των μετοχών περίπου €0,23 ανά μετοχή.

Η Έκθεση Ανεξάρτητων Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών στην Ετήσια Οικονομική Έκθεση της χρήσης του 2019 αναφέρει:

«Ουσιώδης αβεβαιότητα που σχετίζεται με τη συνέχιση της δραστηριότητας»
Εφιστούμε την προσοχή σας στη σημείωση 2 επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων και ειδικότερα στο γεγονός ότι το κεφάλαιο κίνησης της Εταιρίας και του Ομίλου είναι αρνητικό κατά €261,7 εκατ. και €253,7 εκατ. αντίστοιχα, τα ίδια κεφάλαια της Εταιρίας παραμένουν αρνητικά κατά €5,4 εκατ. ενώ υφίστανται ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα.

Τα παραπάνω γεγονότα και καταστάσεις σε συνδυασμό με την επίπτωση που αναμένεται να έχει στα χρηματοοικονομικά αποτελέσματα του Ομίλου η κρίση της πανδημίας του νέου κορωνοϊού (COVID-19) όπως αναφέρονται στις σημειώσεις 2 και 32, υποδηλώνουν την ύπαρξη ουσιώδους αβεβαιότητας η οποία ενδεχομένως θα εγείρει σημαντική αμφιβολία σχετικά με τη δυνατότητα της Εταιρίας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους.

Τα ερωτήματα, για την επομένη ημέρα της ΑΝΕΚ παραμένουν κρίσιμα. Η εξέλιξη της πανδημίας COVID-19 και οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί, έχουν οδηγήσει σε σχεδόν μηδενική επιβατική κίνηση για 3 μήνες και αισθητά μειωμένη κίνηση το καλοκαίρι (εκτίμηση περί τα 60% μείωση σε σχέση με το 2019 τον Ιούλιο του 2020). Οι βραχυπρόθεσμες τραπεζικές υποχρεώσεις σε συνδυασμό με την επίπτωση της πανδημίας εγείρουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη βιωσιμότητα της εταιρίας.

3.1.2. ΟΜΙΛΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ – ATTICA

Γράφημα 20: Σύνολο Στόλου Ομίλου ATTICA (2009 – 2019)

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

Ο Όμιλος Attica είναι ο μεγαλύτερος Ελληνικός όμιλος επιβατηγού ναυτιλίας. Επίσης, βάσει των διαθέσιμων στοιχείων, είναι ο τρίτος μεγαλύτερος Όμιλος στη Μεσόγειο και ανάμεσα στους δέκα μεγαλύτερους της Ευρώπης στον κλάδο του. Είναι από τους πρωτοπόρους στην κατασκευή πλοίων τύπου RO/PAX, με συνολικές επενδύσεις σε αυτού του τύπου πλοίων, ποσού άνω των €1,8 δις. Μετά την εξαγορά της Hellenic Seaways  (HSW) δραστηριοποιείται με ένα στόλο 30 πλοίων πραγματοποιώντας δρομολόγια στην Ελλάδα (Κυκλάδες, Δωδεκάνησα, Κρήτη, Β.Α. Αιγαίο, Σαρωνικό και Σποράδες) και στις γραμμές σύνδεσης Ελλάδας – Ιταλίας (Διεθνείς πλόες). Όλα τα πλοία του Ομίλου είναι ιδιόκτητα πλην ενός (1) επιβατηγού – οχηματαγωγού πλοίου που είναι με μακροχρόνια γυμνή ναύλωση.

Επισημαίνεται ότι στις οικονομικές καταστάσεις χρήσης 2019 της Attica Group ενοποιούνται για πρώτη φορά, για ολόκληρη τη χρήση, τα οικονομικά στοιχεία της HSW και των κατά 100% θυγατρικών της εταιριών. Στη χρήση 2018, τα οικονομικά στοιχεία της HSW και των κατά 100% θυγατρικών της εταιριών ενοποιήθηκαν για την περίοδο 1.6.2018 – 31.12.2018. Ως συνέπεια της ενοποίησης της HSW δεν υφίσταται συγκρισιμότητα μεταξύ των χρήσεων 2018 και 2019.

Η θέση της εταιρίας στην Αγορά
Ο κύκλος εργασιών του Ομίλου στη χρήση 2019 ανήλθε σε €405,4 εκατ. έναντι κύκλου εργασιών €365,4 εκατ. στη χρήση 2018, σημειώνοντας ποσοστιαία αύξηση  10,9%. Σε απόλυτα συγκρίσιμα μεγέθη, δηλαδή στην περίπτωση που η HSW ενοποιούνταν για ολόκληρη τη χρήση 2018, η αύξηση του κύκλου εργασιών βάσει των στοιχείων της Εταιρίας θα ανερχόταν ως ποσοστό στο 2,1%.

Η αύξηση αυτή επετεύχθη παρότι ο Όμιλος δραστηριοποιήθηκε με δύο (2) λιγότερα επιβατηγά – οχηματαγωγά πλοία (SUPERFAST XII και HIGHSPEED 7), τα οποία δραστηριοποιήθηκαν κατά το 1ο εξάμηνο 2018 και στη συνέχεια επωλήθησαν βάσει των όρων της συμφωνίας απόκτησης της HSW, και είναι αποτέλεσμα της ορθολογικής διαχείρισης του ενισχυμένου στόλου των πλοίων, αφού δόθηκε η δυνατότητα να τοποθετηθούν τα πλέον κατάλληλα πλοία στις αντίστοιχες γραμμές που δραστηριοποιείται ο Όμιλος.

Στην Αδριατική θάλασσα τα πλοία του Ομίλου δραστηριοποιήθηκαν στις γραμμές Πάτρα – Ηγουμενίτσα – Ανκόνα και Πάτρα – Ηγουμενίτσα – Μπάρι με ενδιάμεση προσέγγιση στο λιμάνι της Κέρκυρας κατά τους θερινούς μήνες. Τα δρομολόγια εκτελούνται από τρία πλοία του Ομίλου σε κοινοπραξία με την Anek Lines όπως και στις γραμμές Ηρακλείου και Χανίων.

Συνολικά τα πλοία του Ομίλου για το 2019 μετέφεραν 5,4 εκατ. επιβάτες (5,7 εκατ. στη χρήση 2018), 687 χιλ. Ι.Χ. οχήματα (681 χιλ. στη χρήση 2018) και 352 χιλ. φορτηγά οχήματα (350 χιλ. στη χρήση 2018). Επισημαίνεται ότι για τη χρήση 2018 το μεταφορικό έργο της εξαγορασθείσας θυγατρικής HSW ενοποιείται από 01.06.2018.

Οικονομικά Αποτελέσματα
Ο κύκλος εργασιών του Ομίλου στη χρήση 2019 ανήλθε σε €405,4 εκατ. έναντι κύκλου εργασιών €365,4 εκατ. στη χρήση 2018. Ειδικότερα, ανά γεωγραφικό τομέα στην Ελληνική Ακτοπλοΐα, ο κύκλος εργασιών του Ομίλου στη χρήση 2019 ανήλθε σε €307,4 εκατ. έναντι €276,8 εκατ. στη χρήση 2018, ενώ στους Διεθνείς Πλόες, ο κύκλος εργασιών του Ομίλου στη χρήση 2019 ανήλθε σε €98,02 εκατ. έναντι €88,58 εκατ. στη χρήση 2018.

Τα κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και συνολικών αποσβέσεων (EBITDA) του Ομίλου έφθασαν τα €78,02 εκ. έναντι €57 εκ. στη χρήση 2018 σημειώνοντας αύξηση της τάξεως του 37%. Ως ποσοστό επί του κύκλου εργασιών η αύξηση του EBITDA ανέρχεται σε 3,6% (19,2% στη χρήση 2019 έναντι 15,6% στη χρήση 2018). Επιπροσθέτως της αύξησης του κύκλου εργασιών, στη σημαντική αύξηση του EBITDA συνέβαλε κυρίως η απόκτηση της HSW, λόγω των συνεργειών που επιτεύχθηκαν.

Όσον αφορά στις χρηματοοικονομικές δραστηριότητες, ο Όμιλος επέτυχε εντός του 2019 μέσω έκδοσης κοινού ομολογιακού δανείου ύψους €175 εκ. πενταετούς διάρκειας να αναχρηματοδοτήσει με ευνοικότερους όρους δανειακές υποχρεώσεις συνολικού ύψους €106 εκατ. και να ενισχύσει σημαντικά τα ταμειακά του διαθέσιμα. Συνολικά, εντός του 2019 αντλήθηκαν μέσω έκδοσης κοινού ομολογιακού δανείου και δανειακών συμβάσεων κεφάλαια ποσού €228 εκατ. και πραγματοποιήθηκαν εξοφλήσεις δανείων συνολικού ύψους €169,1 εκατ.

Συνολικά, τα κέρδη μετά από φόρους του Ομίλου στη χρήση 2019 ανήλθαν σε €20,85 εκατ. έναντι κερδών €17,27 εκατ. στη χρήση 2018. Επισημαίνεται ότι τα αποτελέσματα της χρήσης 2018 περιλαμβάνουν μη επαναλαμβανόμενα κέρδη €15,80 εκ. από την πώληση του πλοίου Superfast XII.

Σημαντικά Γεγονότα της Χρήσης 2019

  • Σύναψη συμβάσεων δανεισμού
    Στις 26.6.2019, ο Όμιλος ανακοίνωσε ότι σύναψε συμβάσεις δανεισμού με πιστωτικά ιδρύματα, συνολικού ύψους €53 εκατ. Μέρος του δανεισμού, ύψους €43,90 εκατ., διατέθηκε για την αποπληρωμή υφιστάμενων δανειακών υποχρεώσεων λήξεως Ιουνίου 2019. Το συνολικό ποσό των συμβάσεων δανεισμού αποπληρώθηκε από τα αντληθέντα κεφάλαια του κοινού ομολογιακού δανείου που εξέδωσε η Εταιρία τον Ιούλιο 2019.
  • Παραλαβή φορτηγού-οχηματαγωγού πλοίου
    Στις 3.7.2019, η Attica Group ανακοίνωσε την παραλαβή του φορτηγού – οχηματαγωγού (Φ/Γ-Ο/Γ) πλοίου Anglia Seaways από την εταιρία DFDS, έναντι τιμήματος €12,05 εκατ. τοις μετρητοίς. Το πλοίο έχει ολικό μήκος 142,5 μέτρα, υπηρεσιακή ταχύτητα 17,5 κόμβων, είναι έτους κατασκευής 2000, έχει μεταφορική ικανότητα 1.680 μέτρων φόρτωσης ή 120 ασυνόδευτων φορτηγών οχημάτων με δυνατότητα μεταφοράς ειδικών φορτίων. Το πλοίο μετονομάστηκε σε Blue Carrier 1 και ξεκίνησε τα δρομολόγια του στις γραμμές που δραστηριοποιείται ο Όμιλος, στην Ελληνική ακτοπλοΐα. Με την επένδυση αυτή, ο Όμιλος αύξησε σημαντικά τη μεταφορική ικανότητα φορτηγών οχημάτων, προσφέροντας επιπλέον επιλογές δρομολογίων στο υφιστάμενο δίκτυο του.
  • Έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου
    Στις 24.7.2019, η Attica Group ανακοίνωσε στο επενδυτικό κοινό την ολοκλήρωση της Δημόσιας Προσφοράς του κοινού ομολογιακού δανείου η οποία καλύφθηκε κατά 2,15 φορές και τη διάθεση 175.000 κοινών ανώνυμων ομολογιών της Εταιρίας με ονομαστική αξία €1.000 έκαστη (άντληση κεφαλαίων ύψους €175 εκ.). Η τελική απόδοση των ομολογιών καθώς και το επιτόκιο των ομολογιών ορίστηκαν σε 3,40%. Η έναρξη της διαπραγμάτευσης των 175.000 ομολογιών στο Χρηματιστήριο Αθηνών έγινε στις 29.7.2019.
  • Ο Όμιλος έχει αποφασίσει την αγορά και εγκατάσταση εξειδικευμένου εξοπλισμού καυσαερίου (scrubbers) ήτοι συσκευών για τη μείωση των αέριων εκπομπών και ειδικά όξινων αερίων (SOx) σε επιλεγμένα πλοία του Ομίλου. Μέρος της χρηματοδότησης της ανωτέρω επένδυσης έχει επιτευχθεί μέσω της έκδοσης του ΚΟΔ εντός της χρήσης 2019, ενώ το υπολειπόμενο ποσό της επένδυσης θα πραγματοποιηθεί με ίδια κεφάλαια.

Σημαντικά Γεγονότα μετά τη λήξη της Χρήσης 2019
Ο Όμιλος ξεκίνησε τους δύο πρώτους μήνες του έτους με θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης σε ότι αφορά το μεταφορικό του έργο. Όμως από τις αρχές Μαρτίου η ραγδαία εξάπλωση του κορωνοϊού COVID-19 στην Ευρώπη άρχισε να περιορίζει σημαντικά τη διακίνηση επιβατών και οχημάτων.

Από τα μέσα Μαρτίου 2020 που ανακοινώθηκαν τα περιοριστικά μέτρα στη διακίνηση των πολιτών λόγω εξάπλωσης της πανδημίας του COVID-19, σημειώθηκε κατακόρυφη μείωση στο μεταφορικό έργο και κατ’ επέκταση στον κύκλο εργασιών σε όλες τις γραμμές που δραστηριοποιείται ο Όμιλος, η οποία συνεχίστηκε μέχρι τον Μάϊο ενώ παράλληλα υποβλήθηκε μεγάλος αριθμός αιτήσεων για ακυρώσεις προεκδοθέντων εισιτηρίων καθώς και σημαντική ανάσχεση στην είσοδο νέων κρατήσεων για την καλοκαιρινή περίοδο.

Για τους επόμενους μήνες του έτους 2020, υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα σχετικά με την πορεία του μεταφορικού έργου, η οποία θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη της πανδημίας καθώς και από τις αποφάσεις των Αρχών αναφορικά με τη διακίνηση των πολιτών και την στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας εν γένει και ιδίως στον ευρύτερο τομέα του Τουρισμού.

Επισημάνσεις
Ο Όμιλος, όπως το σύνολο των εταιριών που δραστηριοποιούνται στον κλάδο της επιβατηγού ναυτιλίας, επηρεάζεται σημαντικά από τη διακύμανση των τιμών των καυσίμων. Το κόστος των ναυτιλιακών καυσίμων και λιπαντικών είναι με μεγάλη διαφορά το σημαντικότερο λειτουργικό κόστος, αντιπροσωπεύει δε για τη χρήση 2019 το 45% περίπου του κόστους πωληθέντων του Ομίλου.

Επισημαίνεται ότι από τον Φεβρουάριο του 2020 βρίσκεται σε εξέλιξη μία εξαιρετικά μεγάλη πτώση στις τιμές των καυσίμων με ακραίες διακυμάνσεις ως συνέπεια της μειωμένης ζήτησης λόγω κυρίως της πανδημίας του κορονοϊού COVID -19 καθώς και της μη επίτευξης συμφωνίας για μείωση της παραγωγής από τις μεγάλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες.

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η μέση τιμή του Marine Gasoil Oil περιεκτικότητας 0,1% σε θείο τον μήνα Ιανουάριο 2020 ήταν USD571 ανά μετρικό τόνο έναντι USD342 και USD223 ανά μετρικό τόνο αντίστοιχα για τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο 2020. Το παραπάνω γεγονός, και ειδικότερα η αποσταθεροποίηση της τιμής των καυσίμων, έχει επίπτωση και στον Όμιλο, ο οποίος αντισταθμίζει μέρος του κινδύνου μεταβολής της τιμής καυσίμου μέσω σύναψης συμβολαίων αντιστάθμισης. Ειδικότερα, ο Όμιλος υλοποιώντας την εγκεκριμένη από το Διοικητικό Συμβούλιο πολιτική αντιστάθμισης κινδύνου της τιμής των καυσίμων, συνάπτει συμβόλαια αντιστάθμισης κινδύνου σε προϊόντα πετρελαίου που καλύπτουν ένα μέρος των εκτιμώμενων επιχειρησιακών αναγκών.

Στην περίπτωση που η πανδημία ενταθεί και ληφθούν νέα περιοριστικά μέτρα ή επεκταθεί η διάρκεια των υφιστάμενων μέτρων, ενδέχεται να μειωθεί περαιτέρω η κατανάλωση καυσίμων από τη μείωση των δρομολογίων. Ως εκ τούτου, υπάρχει ο κίνδυνος ένα μέρος από τα συμβόλαια μελλοντικής αντιστάθμισης που έχει συνάψει ο Όμιλος να μην ικανοποιεί τις συνθήκες ώστε να επιμετρηθεί σύμφωνα με τη λογιστική αντιστάθμισης. Περαιτέρω, στην παρούσα φάση, λόγω της μείωσης των τιμών του πετρελαίου, ο Όμιλος θα μειώσει το κόστος αγοράς των καυσίμων που καταναλώνει, όμως το γεγονός αυτό θα αντισταθμιστεί σε σημαντικό βαθμό από το κόστος που αναμένεται να προκύψει από τα συμβόλαια αντιστάθμισης κινδύνου σε προϊόντα πετρελαίου που είχαν συναφθεί πριν προκύψει η μεγάλη πτώση των τιμών.

Η προαναφερόμενη μείωση του μεταφορικού έργου ισοδυναμεί με μείωση του κύκλου εργασιών για το μήνα Απρίλιο κατά €18,4 εκ. ή ποσοστό 60%. Αντίστοιχο ποσοστό μείωσης του μεταφορικού έργου εκτιμάται ότι θα σημειωθεί και το μήνα Μάιο 2020. Αναμένεται σταδιακή βελτίωση κατά τους επόμενους μήνες του έτους, με την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει χαλάρωση των περιοριστικών μέτρων στη διακίνηση των επιβατών και δεν θα υπάρξει αλλαγή δεδομένων στις συνήθειες των πολιτών όσον αφορά τα μέσα μεταφοράς στις καλοκαιρινές τους διακοπές ή τυχόν εμπόδια που διαταράσσουν την τουριστική αλυσίδα και κατ’ επέκταση το τουριστικό προϊόν της χώρας.

3.1.3. MINOAN LINES

Γράφημα 21: Σύνολο Στόλου MINOAN LINES (2009 – 2019)

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

Η θέση της εταιρίας στην Αγορά
Η Εταιρία για ολόκληρη τη χρήση δραστηριοποιήθηκε με τέσσερα πλοία στην ακτοπλοϊκή γραμμή «Πειραιάς–Ηράκλειο» και «Πειραιάς–Σούδα Χανίων», ενώ συνέχισε και την εποχική δραστηριοποίηση της στη γραμμή «Ηράκλειο–Κυκλάδες». Τέλος, στο πλαίσιο της καλύτερης εξυπηρέτησης του επιβατικού κοινού, από τον Ιούλιο και μέχρι τη λήξη της υψηλής τουριστικής περιόδου (Σεπτέμβριος), επεκτάθηκε το δρομολόγιο των πλοίων της γραμμής «Πειραιάς–Ηράκλειο» περιλαμβάνοντας ως ενδιάμεσο προορισμό την Μήλο, εκτελώντας για ορισμένο αριθμό δρομολογίων τη διαδρομή «Πειραιάς–Μήλος–Ηράκλειο».Από την δραστηριοποίηση στις παραπάνω γραμμές το 2019 διακινήθηκαν με τα πλοία της Εταιρίας 1.077 χιλ. επιβάτες, 152 χιλ. Ι.Χ. αυτοκίνητα και 74 χιλ. φορτηγά αυτοκίνητα.

Οικονομικά Αποτελέσματα
Τα οικονομικά αποτελέσματα του Ομίλου από συνεχιζόμενες δραστηριότητες επηρεάστηκαν κυρίως από την διαδοχική αποδρομολόγηση των τριών συμβατικών πλοίων της Εταιρίας για 30-40 ημέρες το καθένα, προκειμένου να εγκατασταθούν τα scrubbers, καθώς και από την διακύμανση που παρουσίασαν οι τιμές των καυσίμων, με συνέπεια να εμφανιστούν μειωμένα. Μεταξύ των βασικών οικονομικών στοιχείων για το 2019 είναι τα εξής;

  • Ο Κύκλος Εργασιών από συνεχιζόμενες δραστηριότητες παρουσίασε αύξηση της τάξεως των €0,367 εκατ. και διαμορφώθηκε σε €92.104 εκατ. έναντι € 91.737 εκατ. της χρήσης του 2018. Η βελτίωση αυτή οφείλεται στη δραστηριοποίηση του Ομίλου σε ετήσια βάση στις δύο νέες δρομολογιακές γραμμές (Ηράκλειο-Κυκλάδες και Πειραιάς-Σούδα Χανίων) στις οποίες είχε ξεκινήσει η δραστηριοποίηση κατά τα μέσα της χρήσης 2018 (Ιούνιο και Ιούλιο 2018 αντίστοιχα).
  • Το Κόστος Πωληθέντων αυξήθηκε κατά €5,8 εκατ. και διαμορφώθηκε σε €82,1 εκατ. έναντι €76,4 εκατ. της αντίστοιχης προηγούμενης χρήσης. Η μεταβολή αυτή οφείλεται κυρίως στη διακύμανση των τιμών των καυσίμων καθώς και σε κόστη που συνδέονται με τη δραστηριοποίηση στις δύο νέες δρομολογιακές γραμμές.
  • Τα Έξοδα Διοίκησης και Διάθεσης παρέμειναν στα ίδια επίπεδα παρουσιάζοντας μικρή αύξηση κατά €0,048 εκατ. σε σχέση με την αντίστοιχη προηγούμενη χρήση και διαμορφώθηκαν σε €22,1 εκατ. λόγω κυρίως εξόδων που συνδέονται με τη δραστηριοποίηση στις δύο νέες δρομολογιακές γραμμές.
  • Τα αποτελέσματα προ Φόρων, Χρηματοδοτικών & Επενδυτικών Αποτελεσμάτων και Αποσβέσεων (ΕΒΙΤDA) από συνεχιζόμενες δραστηριότητες της χρήσης διαμορφώνονται σε κέρδη €9 εκατ. έναντι κερδών €8,4 εκατ. τη χρήση του 2018 παρουσιάζοντας αύξηση κατά €0,564 εκατ. εξαιτίας των λόγων που αναφέρθηκαν παραπάνω.
  • Τα Καθαρά Χρηματοοικονομικά και Επενδυτικά Αποτελέσματα, παρουσιάζουν αύξηση σε σχέση με αυτά της αντίστοιχης χρήσης του 2018 και διαμορφώθηκαν σε -€0,231 εκατ. έναντι -€0,928 εκατ. (βελτίωση κατά €0,697 εκατ.). Η μεταβολή αυτή οφείλεται κυρίως στην ολοσχερή αποπληρωμή δανειακών υποχρεώσεων από τον Ιούνιο του 2018.
  • Όλα όσα αναλύθηκαν ανωτέρω επηρέασαν τα Καθαρά μετά από φόρους Αποτελέσματα της χρήσης από συνεχιζόμενες δραστηριότητες τα οποία διαμορφώθηκαν σε ζημίες €7,7 εκατ. έναντι ζημιών €5,.8 εκατ. την προηγούμενη χρήση.

Σημαντικά Γεγονότα της Χρήσης 2019

  • Την 23/04/2019, με απόφαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς διαγράφηκαν οι μετοχές της Εταιρίας από το Χρηματιστήριο Αθηνών, συνέπεια της σχετικής απόφασης που είχε λάβει η Έκτακτη Γενική Συνέλευση της Εταιρίας την 01/11/2018.

Κατά τη χρήση 2019, η Εταιρία ολοκλήρωσε επένδυση συνολικού ύψους των €17 εκατ. περίπου για την τοποθέτηση ειδικών φίλτρων καυσαερίων (scrubbers) στα τρία συμβατικά πλοία του στόλου της ήτοι τα Κνωσός Παλλάς, Φαιστός Παλάς (πρώην Μύκονος Παλάς) και Κύδων Παλάς (πρώην Φαιστός Παλάς). Η επένδυση αυτή διενεργήθηκε για την αποφυγή προμήθειας καυσίμου, υψηλότερης τιμής, με χαμηλή περιεκτικότητα σε θείο για τα συμβατικά πλοία της Εταιρίας και εκτιμάται ότι θα συνεισφέρει θετικά στην οικονομική της επίδοση τα επόμενα χρόνια. Διευκρινίζεται ότι το ταχύπλοο πλοίο της Εταιρίας Σαντορίνη Παλάς καταναλώνει καύσιμο (M.G.O. 0,1%) που τηρεί τους νέους αυστηρότερους όρους περιεκτικότητας σε θείο. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι κατά την διαδικασία εγκατάστασης των scrubbers στα συμβατικά πλοία της Εταιρίας, αυτά τέθηκαν διαδοχικά εκτός δρομολογίων για περίοδο 30-40 ημερών το καθένα, γεγονός που είχε αρνητικό αντίκτυπο στον κύκλο εργασιών κατά το 2019.

  • Η Εταιρία τον Οκτώβριο 2019 προχώρησε στην βραχυπρόθεσμη εκναύλωση του πλοίου Φαιστός Παλάς (πρώην Μύκονος Παλάς) στην συνδεδεμένη εταιρία Grimaldi Euromed SpA για την κάλυψη μεταφορικών αναγκών της τελευταίας. Η εκναύλωση ήταν σε ισχύ την 31/12/2019 και ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο 2020.

Σημαντικά Γεγονότα μετά τη Χρήση 2019 

  • Η εταιρία αποφάσισε την μετονομασία του RO-PAX πλοίου ΚΥΔΩΝ ΠΑΛΑΣ (πρώην ΦΑΙΣΤΟΣ ΠΑΛΑΣ) και την δρομολόγησή του στην γραμμή Σούδα, Χανίων – Πειραιάς, καθώς και του RO-PAX πλοίου ΦΑΙΣΤΟΣ ΠΑΛΑΣ (πρώην ΜΥΚΟΝΟΣ ΠΑΛΑΣ) και την δρομολόγησή του στην γραμμή Ηράκλειο –Πειραιάς.
  • Τον Απρίλιο 2020, η Εταιρία υπόγραψε δύο Ιδιωτικά Συμφωνητικά με σκοπό α) την πώληση του M/V ΚΝΩΣΟΣ ΠΑΛΑΣ στην συνδεδεμένη εταιρία Grimaldi Euromed S.p.A. έναντι ποσού €74 εκατ., και β) την απόκτηση του M/V CRUISE BONARIA από την συνδεδεμένη εταιρία Grimaldi Euromed S.p.A. έναντι ποσού €74 εκατ. Οι δύο συναλλαγές προγραμματίζεται να έχουν ολοκληρωθεί εντός του Μαΐου 2020, ενώ οι τιμές πώλησης έχουν καθορισθεί με βάση τις αγοραίες αξίες των δύο πλοίων.
  • Η πανδημία του κορωνοϊού (Covid-19) που ξεκίνησε να λαμβάνει χώρα με διαστάσεις τον Μάρτιο του 2020, έχει εξαναγκάσει πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, καθώς και κρατικούς φορείς, να λάβουν δραστικά μέτρα αντιμετώπισής του, όπως π.χ. καραντίνα, ταξιδιωτικούς περιορισμούς και περιορισμούς στις μετακινήσεις. Τέτοια μέτρα έχουν επηρεάσει και πιθανόν να προκαλέσουν αρρυθμία στις εμπορικές συναλλαγές, τόσο σε τοπικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, συμπεριλαμβανομένου και του κλάδου της επιβατηγού ναυτιλίας στον οποίο δραστηριοποιείται η Εταιρία και ο Όμιλος.
  • Σχετικά με τη διαδικασία διαιτησίας που εκκίνησε η ΑΝΕΚ σε διαιτητικό δικαστήριο στο Λονδίνο ύστερα από την έγερση αγωγής (claim) της κατά των Μινωικών Γραμμών και ανταγωγής (counterclaim) της τελευταίας εναντίον της εταιρίας, εξεδόθη η απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου δυνάμει της οποίας απερρίφθη τόσο η αγωγή της εταιρίας, όσο και ανταγωγή των Μινωικών Γραμμών κατά της ΑΝΕΚ. Η διαδικασία ευρίσκεται στο στάδιο της διευθέτησης των εξόδων της διαδικασίας

Επισημάνσεις Ο βαθμός που θα επηρεαστεί η χρηματοοικονομική κατάσταση της Εταιρίας και του Ομίλου μέσα στο 2020 από τις γενικευμένες οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις του κορωνοϊού εξαρτάται από μελλοντικά γεγονότα τα οποία είναι αβέβαια και δεν μπορούν να προβλεφθούν τη δεδομένη χρονική στιγμή. Συνεπώς οποιαδήποτε εκτίμηση την παρούσα χρονική στιγμή δεν μπορεί να γίνει με ασφάλεια και ακρίβεια.

Το σίγουρο πάντως είναι ότι η εταιρία έχει μηδενικό τραπεζικό δανεισμό και επίσης έχει πρόσβαση στο μεγαλύτερο στόλο της Ευρώπης μέσω του Μητρικού Ομίλου Grimaldi γεγονότα που της προσδίδουν τα απαραίτητα μαξιλάρια ασφαλείας ο οποίος δεν έχει αποκρύψει το έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον του για το λιμάνι της Πάτρας, σε συνδυασμό με το λιμάνι της Ηγουμενίτσας, με στόχο την ενίσχυση της θέσης του, αλλά και τη θέση των δύο ελληνικών λιμανιών στον «άξονα της Αδριατικής». Ο όμιλος Grimaldi έχει επίσης εκφράσει σοβαρό ενδιαφέρον και για το λιμάνι του Ηρακλείου, καθώς η εταιρία ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη logistics στα λιμάνια Ηγουμενίτσας, Πάτρας και Ηρακλείου.

3.2. ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΕΤΑΙΡΙΕΣ

Όπως και στην προηγούμενη μελέτη μας θα πρέπει να αναφερθούμε και στις μικρότερες εταιρίες που συνεχίζουν να δραστηριοποιούνται στο χώρο τόσο σε κύριες όσο σε άγονες και ενδονησιωτικές γραμμές.  Βέβαια κάποιες από αυτές δραστηριοποιούνται μόνο εποχικά στις γραμμές έναντι κάποιων άλλων που εξυπηρετούν τις γραμμές όλο το έτος.

Η αναφορά μας εδώ γίνεται πάντα σε επίπεδο στόλου και μόνο και αφορά την περίοδο που διανύουμε καθώς αυτές οι εταιρίες δεν δημοσιοποιούν οικονομικά ή άλλου είδους στοιχεία.

Πίνακας 4: ΚΥΡΙΕΣ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΑΚΤΟΠΛΟΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΙΕΣ (2019)

Πηγή: ΣΕΕΝ SEAJETS

Η εταιρία Seajets συμφερόντων Μάριου Ηλιόπουλου αποτελεί τη μεγαλύτερη ιδιωτική Ελληνική ακτοπλοϊκή εταιρία με στόλο 17 πλοίων (15 ταχύπλοα και 2 συμβατικά). Διαθέτει τον μεγαλύτερο στόλο ταχυπλόων στο Αιγαίο και εξυπηρετεί 26 νησιά στις Κυκλάδες με σύνδεση από Πειραιά, Ραφήνα, Κρήτη, Θεσσαλονίκη με συνολική χωρητικότητα 8.500 επιβατών και 1.450 αυτοκινήτων. Η εταιρία απασχολεί 800 εργαζόμενους.

Η εταιρία, κάθε χρόνο προσαρμόζει τα δρομολόγιά της και προσθέτει νέα κατά τη διάρκεια της υψηλής τουριστικής περιόδου όταν αυτό απαιτείται. Απολαμβάνει λοιπόν τα ιδιαίτερα πλεονεκτήματα των ταχυπλόων που δραστηριοποιούνται μόνο την υψηλή περίοδο. Για την φετινή χρονιά λόγω της πανδημίας μέχρι στιγμής δεν έχουν δρομολογηθεί όσα πλοία είχαν δρομολογηθεί την προηγούμενη.  Τα συμβατικά της πλοία για το 2020, έχουν δρομολογηθεί το μεν Aqua Blue στην γραμμή από Λαύριο για Χίο, Μυτιλήνη, Λήμνο Καβάλα ενώ το Aqua Jewel  στην γραμμή από Πειραιά  για Κύθηρα, Αντικύθηρα, Γύθειο, Κίσσαμος.

Σημαντικό γεγονός για το 2019 είναι η τιμητική διάκρισή που έλαβε η εταιρία για τον πλοίο της «World Champion Jet» ως «Πλοίο της Χρονιάς» κατά την διάρκεια της 16ης τελετής των «Lloyd’s List Greek Shipping Awards 2019».

Είναι ο βασιλιάς των ταχυπλόων πλοίων και κανείς θα έλεγε ότι το 2020 με τις χαμηλές τιμές πετρελαίων η αγορά θα ήταν ιδανική για την εταιρία. Αναμφισβήτητα η κατακόρυφη μείωση της τουριστικής κίνησης για το 2020 θα φέρει τεράστιο πλήγμα στην εκμετάλλευση του στόλου εξαιτίας του γεγονότος ότι η εταιρία βασίζεται πολύ στην ενδονησιωτικές μεταφορές τουριστών. Πολλά θα εξαρτηθούν από την διάρκεια που θα έχει η έστω και μειωμένη τουριστική κίνηση το καλοκαίρι του 2020.

GOLDENSTARFERRIES

Η εταιρία Golden Star Ferries, ξεκίνησε την ενασχόληση με την ακτοπλοΐα το 2011. Η εταιρία είναι συμφερόντων Γιώργου και Δημήτρη Στεφάνου οι οποίοι τις τελευταίες 10ετίες δραστηριοποιούνται στην ποντοπόρο ναυτιλία. Ξεκινώντας σαν ναυτικοί, κάπου στα μέσα της δεκαετίας του ’90 τα δύο αδέλφια ιδρύουν τη ναυτιλιακή Bright Maritime και σήμερα ελέγχουν ένα στόλο επτά φορτηγών πλοίων.  Σήμερα ο στόλος της εταιρίας αποτελείται από 6 πλοία, 2 συμβατικά και 4 ταχύπλοα.

Το 2019 τα ταχύπλοα της εταιρίας εκτελούν δρομολόγια για Κυκλάδες και από Πειραιά και όχι μόνο από Ραφήνα, όπως τα προηγούμενα χρόνια, έχοντας προορισμό και την Κρήτη. Το 2020 παρατηρούμε ότι λόγω της πανδημίας μέχρι στιγμής μόνο τα συμβατικά πλοία είναι δρομολογημένα στην γραμμή Ραφήνα, Άνδρος, Τήνος, Μύκονος, Πάρος.

FASTFERRIES
.33..

H Fast Ferries ιδρύθηκε από τους Παναγιώτη και Γιάννη Παναγιωτάκη και δραστηριοποιείται σήμερα με 3 συμβατικά πλοία και ένα ταχύπλοο. Η εταιρία παρέχει ακτοπλοϊκές υπηρεσίες από το 1989, αρχικά στις γραμμές Hγουμενίτσας- Kέρκυρας και Hγουμενίτσας-Παξών-Kέρκυρας, ενώ από το 2007 στρέφεται στη γραμμή Ραφήνα – Άνδρος- Τήνος- Μύκονος.  Από το 2018 στην γραμμή προστίθεται και η Νάξος.  Το 2020 τα πλοία της εκτελούν τη γραμμή Ραφήνα – Άνδρο- Τήνο- Μύκονο.

Η εταιρία για το έτος 2020 ανακοίνωσε

  • Την ολοκλήρωση της αγοράς και της παραλαβής του νέου της πλοίου που πρόκειται να φέρει την ονομασία THUNDER, πρόκειται για το πρώην HSC Turgut Ozal, ταχύπλοο επιβατηγό οχηματαγωγό που ναυπηγήθηκε στα ναυπηγεία Austal, στην Αυστραλία το 1998. Έχει ολικό μήκος 86 μ., πλάτος 24 μ. και δυνατότητα μεταφοράς 1000 επιβατών και 215 ΙΧ αυτοκινήτων με υπηρεσιακή ταχύτητα 35 κόμβων.
  • Την αλλαγή των μηχανών στο Αικατερίνη Π. Οι νέες μηχανές είναι 2 X MAK-8M32C DIESEL συνολικής ισχύος 7.200 Kw οι οποίες θα καταναλώνουν νέου τύπου καύσιμο

ZANTE FERRIES (ΑΝΜΕΖ ΑΕ)

Η ναυτιλιακή εταιρία Zante Ferries ιδρύθηκε το 1991 στη Ζάκυνθο. Στην αρχή από την αντίδραση στο τότε μονοπώλιο και την ανάγκη των ιδιοκτητών φορτηγών αυτοκινήτων να εξυπηρετήσουν τις εργασίες τους και τους Ζακυνθινούς επαγγελματίες.

Το 1991 αγόρασε το πρώτο πλοίο της το “Άγιος Διονύσιος” το οποίο μετέφερε μόνο φορτηγά αυτοκίνητα και μπήκε στην ακτοπλοϊκή γραμμή Κυλλήνης-Ζακύνθου. Η εταιρία το 2002 προχώρησε στην αγορά του Ε/Γ-Ο/Γ «Ανδρέας Κάλβος» και το 2007 στην αγορά του Ε/Γ-Ο/Γ «Αδαμάντιος Κοραής», που δρομολογήθηκε το 2008 στις Δυτικές Κυκλάδες έως την Σαντορίνη. Το 2018 η εταιρία  πούλησε το «Ανδρέας Κάλβος» στην Kefalonia Lines αποχωρώντας από την γραμμή Κυλλήνης -Ζακύνθου και παραμένοντας μόνο στην γραμμή Πειραιά – Κυκλάδων. Ο στόλος της απαρτίζεται από δύο συμβατικά πλοία το «Διονύσιος Σολωμός» και το «Αδαμάντιος Κοραής».

Αξίζει να σημειώσουμε είναι η μόνη εταιρία που  δραστηριοποιείται στις Δυτικές Κυκλάδες μέχρι την Θήρα για το σύνολο του έτους και εξυπηρετεί την συγκεκριμένη γραμμή τόσο σε επιβάτες όσο σε ΙΧ και φορτηγά.  Το 2020 εξυπηρετεί και την γραμμή Αλεξανδρούπολη- Σαμοθράκη- Λήμνος.

DODEKANISOSSEAWAYS

Η εταιρία Dodekanisos Seaways ιδρύθηκε το 1999 με πρωτοβουλία των αδερφών Γιώργου και Γιάννη Σπανού, ιδιοκτητών σούπερ-μάρκετ. To 2002 οι επαγγελματικοί δρόμοι των δυο αδελφών χωρίζουν. Ο Γιώργος Σπανός αναλαμβάνει τη ναυτιλιακή εταιρία και ο Γιάννης Σπανός τα σούπερ-μάρκετ. Ο στόλος της απαρτίζεται από 3 πλοία. Καθημερινά, 12 μήνες το χρόνο μεταφέρει με ασφάλεια, ταχύτητα και συνέπεια τους επιβάτες της σε προορισμούς των Δωδεκανήσων και του Β.Α. Αιγαίου.

Το 2019 κι ενώ η εταιρία γιορτάζει την 20ετή πορεία της στο χώρο, ο Γιώργος Σπανός φεύγει από την ζωή αφήνοντας στα ηνία της εταιρίας το γιό του, Χρήστο Σπανό που με οδηγό την παρακαταθήκη του πατέρα του θέλει να συνεχίσει και να εμβαθύνει το έργο του, για την ανάπτυξη των νησιών με σημείο αναφοράς το κοινωνικό πρόσωπο της εταιρίας.

Οι παραπάνω εταιρίες  (Πίνακες 13-14) συμπληρώνουν το 100% της Ελληνικής ακτοπλοϊκής αγοράς και καλύπτουν περίπου το 50% της αγοράς τόσο σε επίπεδο κίνησης όσο και σε επίπεδο στόλου. Τόσο ο στόλος που αναφέρεται όσο και οι γραμμές δραστηριοποίησής τους αναφέρονται σε στοιχεία της ΣΕΕΝ για το 2017.

LEVANTEFERRIES

Η Levante Ferries με ιδρυτή τον Γιώργο Θεοδόση έχει σήμερα 5 πλοία στο στόλο και είναι μία από τις δύο εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην γραμμή Δυτικής Ελλάδας – Ζακύνθου-Κεφαλλονιάς, Ιθάκης.  Το 2019 η εταιρία αγοράζει το πλοίο Kopernik και το μετονομάζει σε Σμύρνα μετά την μετασκευή του αναμένεται να δρομολογηθεί στην σύνδεση της Θεσσαλονίκης με τη Σμύρνη. Το 2018 το πλοίο της «Fior di Levante», ήταν το πρώτο πλοίο που χρησιμοποίησε στο λιμάνι της Κυλλήνης, το σύστημα για την ηλεκτροδότηση των πλοίων στα λιμάνια, γνωστό ως “cold-ironing” στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος ELEMED (Electrification in the Eastern Mediterranean). Το 2019 η εταιρία έλαβε την τιμητική διάκρισή ως «Passenger Line of the Year» κατά την διάρκεια της 16ης τελετής των «Lloyd’s List Greek Shipping Awards 2019» για την ανάπτυξη του στόλου της και για την επέκταση του δικτύου εξυπηρέτησης.

Αναφορικά με τις υπόλοιπες μικρότερες εταιρίες πρέπει να αναφέρουμε ότι μαζί με την Levante Ferries και η Kefalonian Lines με 2 πλοία δραστηριοποιείται και αυτή στη σύνδεση Δυτικής Ελλάδας με Ζάκυνθο, Κεφαλονιά, Ιθάκη. Το 2019 μία νέα εταιρία η Sea Speed Lines εμφανίζεται στην αγορά. Ιδρύθηκε από μία ομάδα μετόχων με επικεφαλή τον Θέμη Καραμπέκο και αγόρασε σε πλειστηριασμό το παροπλισμένο πλοίο ELLI T όπου και το μετονόμασε σε Olympus. Το πλοίο είναι δρομολογημένο στην γραμμή Πειραιάς – Μήλος – Θήρα – Ρέθυμνο.  Η εταιρία Αβλέμων / Triton Ferries με δύο πλοία.  Ενώ το 2019, με το πλοίο της Ιονίς εξυπηρετούσε την γραμμή Πειραιά – Κύθηρα- Αντικύθηρα- Κίσσαμος, το 2020 έχει δρομολογηθεί στην γραμμή Λαύριο – Κέα – Κύθνος ενώ το πλοίο της «Προφυρούσα» εκτελεί δρομολόγια μεταξύ Νεάπολης- Κυθήρων.

Πίνακας 5: Μικρότερες ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ Ακτοπλοϊκές Εταιρίες (2019)

Πηγή: ΣΕΕΝ

Πρέπει να τονίσουμε ότι πολλές από τις παραπάνω εταιρίες πάρα το γεγονός ότι έχουν τοπικό χαρακτήρα παρουσιάζουν καινοτόμες διαχειριστικές δομές, υιοθετούν προγράμματα καρτών προνομίων, κρατήσεις on line & Web check in όπως οι μεγαλύτερες εταιρίες και εξελίσσουν το προϊόν της ακτοπλοΐας. Επίσης τονίζουμε ότι οι περισσότερες από τις εταιρίες αυτές επισκευάζουν ή και σε κάποιες περιπτώσεις χτίζουν τα πλοία τους στην Ελλάδα γεγονός που χρήζει ιδιαίτερης ευαρέσκειας και στήριξης από το κράτος αλλά και όλους τους δημόσιους φορείς.

Αξίζει να σημειωθεί τέλος, ότι το 2020 σχεδόν όλες οι εταιρείες λόγω της πανδημίας έχουν προσαρμόσει τα δρομολόγιά τους και δεν έχουν δρομολογήσει το σύνολο των πλοίων τους.

Οι παραπάνω εταιρίες  (Πίνακες 4-5) συμπληρώνουν το 100% της Ελληνικής ακτοπλοϊκής αγοράς και καλύπτουν περίπου το 50% της αγοράς τόσο σε επίπεδο κίνησης όσο και σε επίπεδο στόλου.

4. Ανάλυση κινδύνων

Η Μελέτη εστιάζει στην εξέταση τριών βασικών κινδύνων οι οποίοι επηρεάζουν την χρηματοοικονομική εικόνα των εταιριών:

  • Κίνδυνος διακύμανσης τιμών καυσίμων
  • Κίνδυνος συναλλαγματικών διακυμάνσεων
  • Κίνδυνος χρεωκοπίας

Οι διακυμάνσεις της τιμής των καυσίμων επηρεάζουν άμεσα το λειτουργικό κόστος των εταιριών και συμβάλλουν σημαντικά στην επίτευξη κερδοφόρων ή ζημιογόνων αποτελεσμάτων. Όπως παρατηρείται στο Γράφημα 22α, η μέση τιμή του πετρελαίου τόσο σε Brent όσο και σε 380cst Rotterdam παρουσιάζει ιδιαίτερες διακυμάνσεις με τη διαφορά τιμών μεταξύ της τελευταίας 6ετίας (2014 – 2019) και δεκαπενταετίας (2004 – 2019) να είναι στα $11 και $48 για το Brent και 380cst αντίστοιχα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα αποτελέσματα του συντελεστή μεταβλητότητας. Όπως καταγράφεται στο Γράφημα 22β, όπου παρουσιάζονται τα επίπεδα διακυμάνσεων μεταξύ των δύο υπό εξέταση περιόδων (5ετία και 15ετία), τα επίπεδα μεταβλητότης αρχίζουν να έχουν μια πιο φυσιολογική συμπεριφορά σε σχέση με τα παρελθόντα έτη, με τις τιμές της 5ετίας να εμφανίζουν χαμηλότερες διακυμάνσεις.

Γράφημα 22: Ανάλυση Τιμών Πετρελαίου

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

Παράλληλα με το κόστος καυσίμων, η συναλλαγματική ισοτιμία €/$ αποτελεί εξίσου σημαντικό κίνδυνο για τον κλάδο δεδομένου ότι οι διεθνείς τιμές των καυσίμων ορίζονται σε δολάρια ΗΠΑ. Δεδομένου ότι τα έσοδα του ακτοπλοϊκού κλάδου είναι κυρίως σε Ευρώ και μεγάλο ποσοστό των εξόδων σε Δολάρια ΗΠΑ, είναι προφανές ότι η εφαρμογή τεχνικών και προϊόντων διαχείρισης της συναλλαγματικής ισοτιμίας €/$ είναι επιβεβλημένη. Για μεγάλη περίοδο η ισοτιμία €/$ επιδρούσε θετικά στις λειτουργικές δαπάνες των εταιριών καθώς το Ευρώ ήταν ιδιαίτερα ανατιμημένο σε σχέση με το Δολάριο απορροφώντας σημαντικό μέρος των ανατιμήσεων των διεθνών τιμών του πετρελαίου

Εξετάζοντας σε μεγαλύτερο βάθος την τάση στα επίπεδα τιμών των δύο αυτών κινδύνων κατά τη περίοδο 2001-2019 παρατηρούμε ότι οι τιμές του πετρελαίου για το 2019 κυμαίνονται στα επίπεδα της περιόδου 2007 με το ρόλο της συναλλαγματικής ισοτιμίας €/$ ως εργαλείο αντιστάθμισης κινδύνου να έχει περιοριστεί σημαντικά (Γράφημα 23).

Γράφημα 23: Εξέλιξη Τιμών Καυσίμων και Ισοτιμίας EUR/USD

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

Η κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο κλάδος αντικατοπτρίζεται και στα αποτελέσματα του Γραφήματος 24 όπου παρουσιάζεται η πιθανότητα χρεοκοπίας των μεγαλύτερων ακτοπλοϊκών εταιριών συγκρίνοντας τα έτη 2010 έως και 2019 ακολουθώντας τη μεθοδολογία του Altman.

  • Η MINOAN LINES με δείκτη 6.46 δείχνει την ευρωστία της μετά την αποπληρωμή των δανειακών της υποχρεώσεων.
  • Η ATTICA με δείκτη 1,60 βρίσκεται στο ίδιο σημείο με το 2018 (1,62) κοντά στο όριο του 1,81
  • Η ΑΝΕΚ με δείκτη 0,72 εξακολουθεί να βρίσκεται σε ιδιαίτερα επικίνδυνη θέση.

Η χαμηλή ρευστότητα σε συνδυασμό με τις αδυναμίες εξεύρεσης κεφαλαίων αποτελούν τους κύριους κινδύνους που συντηρούν τον κίνδυνο χρεωκοπίας. Οι εταιρίες πρέπει να συνεχίσουν τις έντονες προσπάθειες που καταβάλλουν εδώ και χρόνια για να εισέλθουν σε ομαλή και αναπτυξιακή πορεία.

Γράφημα 24: Ανάλυση Κινδύνου Χρεωκοπίας

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

5. ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Η ανάλυση του περιβάλλοντος της αγοράς παρουσιάζεται με την καταγραφή των δυνάμεων και τον αδυναμιών της όπως και των ευκαιριών και απειλών της, Αναμφισβήτητα υπάρχουν παγιωμένα χαρακτηριστικά της αγοράς τα οποία επαναλαμβάνουμε στις ετήσιες αναλύσεις μας υπάρχουν όμως και άλλα χαρακτηριστικά που εισέρχονται στον παρακάτω πίνακα ανάλογα με τις τρέχουσες εξελίξεις.

Πίνακας 6: Ανάλυση Περιβάλλοντος

Πηγή: XRTC ΕΠΕ

6. AΚΤΟΠΛΟΪΑ ΚΑΙ ΕΦΟΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΛΥΣΙΔΑ – ΜΙΑ ΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΤΕΛΜΑ

Έχουμε αναφερθεί σε παλαιότερες μελέτες για τη σημασία και το ρόλο της Ακτοπλοΐας στην κοινωνική συνοχή της Ελληνικής Επικράτειας. Η πρόσφατη πανδημία ανέδειξε περίτρανα τον βασικό ρόλο που διαδραματίζει ο νευραλγικός  αυτός κλάδος στη βιωσιμότητα της νησιωτικής Ελλάδας η οποία στηρίζεται σε δύο βασικούς άξονες οικονομικής δραστηριότητας. Ο πρώτος αφορά στη στήριξη της παραγωγικής δραστηριότητας των νησιών που προέρχεται από τον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα και ο δεύτερος αφορά την υποστήριξη των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τον τουρισμό και κάθε είδους υπηρεσίας σχετιζόμενη με αυτόν. Με πολύ απλά λόγια η Ελληνική ακτοπλοϊκή αγορά υποστηρίζει μια πλειάδα εφοδιαστικών αλυσίδων που σχετίζονται με το σύνολο των οικονομικών δραστηριοτήτων των νησιών μας κατά τη διάρκεια του έτους που χωρίς αυτή η επιβίωση σε αυτά δεν θα είναι δυνατή.

Κάνουμε αυτή την εισαγωγή με αφορμή την πρόσφατη μελέτη της XRTC ΕΠΕ Σύμβουλοι Επιχειρήσεων με ημερομηνία 2 Ιουλίου 2020 (Shipping Finance 2020 –  Trends and Prospects after the outbreak of COVID-19), στην οποία αναδείχθηκε ο κίνδυνος επιβίωσης του ακτοπλοϊκού κλάδου στο νέο οικονομικό περιβάλλον όπου η πανδημία παρουσιάζεται ως βασική απειλή για το σύνολο των εταιρειών που προσφέρουν αυτού του είδους την υπηρεσία και κατ’ επέκταση για την επιβίωση των νησιωτών αυτής της χώρας. Σε αυτή τη μελέτη μεταξύ άλλων αναδείχθηκαν δύο πολύ βασικά σημεία. Το πρώτο είναι η επιτακτική ανάγκη στήριξης του κλάδου από την Πολιτεία με μέτρα που αναφέρονται αναλυτικά στην μελέτη και το δεύτερο είναι η ευελιξία από πλευράς των εταιρειών να προσαρμόζονται στα νέα δεδομένα ζήτησης καθώς στο ποιο αισιόδοξο σενάριο κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου θα δραστηριοποιηθεί το 50% του εν ενεργεία στόλου.

Υπάρχει όμως και ένα επιπλέον στοιχείο στο οποίο θα αναφερθούμε εδώ και αφορά το νέο επιχειρηματικό μοντέλο στο οποίο θα πρέπει να δώσουν μεγαλύτερη βαρύτητα οι εταιρείες του ακτοπλοϊκού κλάδου και σχετίζεται με τη συνειδητή επιλογή ως προς την  εξειδίκευση των εφοδιαστικών αλυσίδων που θέλουν να εξυπηρετούν στο μέλλον. Το επιχειρηματικό αυτό μοντέλο θα πρέπει να συνοδεύεται και από πολιτικές οι οποίες θα στηρίζουν ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης της Ελληνικής οικονομίας που θα στηρίζεται στη δημιουργία υπηρεσιών στον κλάδο της εφοδιαστικής αλυσίδας και ειδικά της διοικητικής μέριμνας (logistics). Μεταξύ των πρώτων συμπερασμάτων της πανδημίας είναι ότι μια από τις οικονομικές δραστηριότητες που χρήζει συνεχούς υποστήριξης είναι αυτή της παραγωγής τροφίμων και άλλων  προϊόντων. Ο κλάδος των μεταφορών και συγκεκριμένα η ακτοπλοΐα υποστήριξε την παραγωγική δραστηριότητα των νησιών σε εξαιρετικά ικανοποιητικό βαθμό δεδομένου ότι ως κλάδος δεν ήταν έτοιμος να ανταπεξέλθει σε μία τέτοια κατάσταση.

Η προτροπή μας για ένα νέο επιχειρηματικό μοντέλο από μέρους των ακτοπλοϊκών εταιρειών σχετίζεται άμεσα με την ανανέωση του στόλου που θα πρέπει να ξεκινήσει δεδομένου του υψηλού μέσου όρου ηλικίας του στόλου. Το κυριότερο πρόβλημα που αντιμετώπισαν οι ακτοπλοϊκές εταιρείες ήταν η απότομη μείωση της ζήτησης για τη μεταφορά κυρίως επιβατών και δευτερευόντως προϊόντων καθώς και αργή ανάκαμψη αυτής. Η ανανέωση του στόλου θα πρέπει να συνοδευτεί λαμβάνοντας υπόψη σειρά κριτηρίων όπως είναι οι οικονομικές δραστηριότητες που χρήζουν αδιάληπτης υποστήριξης και χαρακτηρίζονται από ανελαστική ζήτηση, ακολουθούμενες από αυτές που έχουν μεγαλύτερη ελαστικότητα. Η διάκριση αυτή μεταξύ των διαφορετικών τύπων ζήτησης που εξυπηρετεί η ακτοπλοϊκή αγορά είναι βασικός παράγοντας για την επιλογή και πιθανό σχεδιασμό νέων τύπων πλοίων που θα προσφέρουν καλύτερες και οικονομικά αποδοτικές ευκαιρίες. Το επίπεδο ελαστικότητας της ζήτησης προσδιορίζει την έκθεση των εταιρειών στην απότομες μεταβολές της και επομένως καθορίζει και την οικονομική βιωσιμότητα του πλοίου και κατ’ επέκταση των εταιρειών και του κλάδου γενικότερα.

Για να μπορέσει βέβαια να ευδοκιμήσει αυτό το επιχειρηματικό μοντέλο είναι απαραίτητες οι παρακάτω προϋποθέσεις:

  • Ο συνειδητός προσανατολισμός προς τη δημιουργία ενός νέου Εθνικού οικονομικού μοντέλου που θα έχει μεταξύ των αξόνων οικονομικής δραστηριότητας του τον κλάδο της εφοδιαστικής αλυσίδας.
  • Τη παροχή κινήτρων για τη διατήρηση και περεταίρω ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας στη νησιωτική Ελλάδα η οποία αντιπροσωπεύει το 12% του ΑΕΠ της χώρας και το 13% του πληθυσμού.
  • Τον συντονισμό του ακτοπλοϊκού κλάδου με την Πολιτεία για τη στήριξη αυτού του μοντέλου Εθνικής ανάπτυξης μέσω της δημιουργίας της κατάλληλης υποδομής σε πλοία και λιμενικές εγκαταστάσεις.
  • Τη δημιουργία νέων οδικών οδών μεταξύ των χωρών της Ν.Α. Μεσογείου όπως Κύπρου, Ισραήλ, Ιορδανίας και Αιγύπτου.

Σε μελέτη του 2008 (Lagoudis et al., 2008) είχε παρουσιαστεί ότι η μεταφορά των φορτηγών αποτελεί το κομμάτι της ζήτησης με τα χαμηλότερα επίπεδα μεταβλητότητας καθώς αποτελεί τη σταθερή γραμμή τροφοδοσίας των νησιών τόσο για την εισαγωγές όσο και εξαγωγές προϊόντων. Οι τύποι πλοίων που εξυπηρετούν αυτού το είδους τη ζήτηση είναι και αυτά που επλήγησαν λιγότερο στην πρώτη φάση της κρίσης της πανδημίας. Αντίθετα πλοία τα οποία εξειδικεύονται στη μεταφορά επιβατών επλήγησαν περισσότερο δεδομένης της απότομης μείωσης διακίνησης επιβατών.

Στο νέο οικονομικό μοντέλο ανάπτυξης που στο  σχεδιασμό που όπως αναφέραμε θα πρέπει να περιλαμβάνει την ανάπτυξη του πυλώνα που λέγεται εφοδιαστική αλυσίδα η πολιτεία από μέρους της θα πρέπει να δώσει τα κίνητρα για την ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας στη νησιωτική Ελλάδα η οποία με την σειρά της θα πρέπει να μπορεί να υποστηριχτεί από την ακτοπλοϊκή αγορά μέσω νέων επενδύσεων σε τύπους πλοίων που θα είναι σε θέση να εξυπηρετούν διαφορετικές εφοδιαστικές αλυσίδες απορροφώντας τους κραδασμούς που προέρχονται από εξωγενείς παράγοντες. Με αυτόν τον τρόπο θα είναι σε θέση να εκμεταλλευόμενοι την υψηλή ζήτηση αλλά και να αντεπεξέρχονται σε συνθήκες χαμηλής ζήτησης με τις λιγότερες οικονομικές απώλειες.

Σε αυτό το νέο μοντέλο βασική παράμετρος θα αποτελέσει η αειφόρος βιωσιμότητα των επενδύσεων αυτών που θα πρέπει να συνοδεύεται από τις διαθέσιμες τεχνολογίες που θα ικανοποιούν το τρίπτυχο φιλικές προς το περιβάλλον, οικονομικά αποδοτικές και φιλικές προς τον χρήστη. Στην πράξη για την ακτοπλοϊκή αγορά σημαίνει ότι μεταξύ άλλων θα πρέπει να εναρμονιστεί με τις εφοδιαστικές αλυσίδες που θα εξυπηρετεί αναφορικά με το αποτύπωμα άνθρακα και άλλους παρόμοιους δείκτες που αφορούν την αειφορία αυτών. Οι πράσινες επενδύσεις στην ακτοπλοϊκή αγορά σχετίζονται μεταξύ άλλων με τις πηγές ενέργειας τόσο του πλοίου αλλά και του λιμένα, την χρήση υλικών κατασκευής των πλοίων και των λιμενικών υποδομών καθώς και με τις διαδικασίες υποστήριξης του ακτοπλοϊκού προϊόντος όπως είναι αυτές της συντήρησης των πλοίων και των υπηρεσιών πάνω στο πλοίο (π.χ. εστίαση, ξενοδοχειακές υπηρεσίες).

Από χρηματοοικονομικής σκοπιάς το μοντέλο αυτό ανάπτυξης της ακτοπλοϊκής αγοράς θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη του την οικονομική, οικολογική και κοινωνική επίπτωση αυτών των επενδύσεων, κάτι που απαιτεί νέα εργαλεία αξιολόγησης από μέρους των δυνητικών επενδυτών. Πρωτεύοντα ρόλο στο επιχειρηματικό αυτό εγχείρημα έχει η τεχνολογία η οποία σε μεγάλο βαθμό καθορίζει την οικονομική βιωσιμότητα αυτών των επενδύσεων. Σήμερα, δεδομένων των ραγδαίων τεχνολογικών εξελίξεων σε συνδυασμό με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (παρά το γεγονός ότι ακολουθεί με καθυστέρηση) υπάρχει μια εξαιρετική ευκαιρία υλοποίησης επενδύσεων σε τύπους πλοίων που να πληρούν τα χαρακτηριστικά που αναφέραμε παραπάνω. Η έρευνα και ανάπτυξη μηχανών εναλλακτικών καυσίμων, όπως LNG, σε συνδυασμό με τη δημιουργία νέων σχεδίων πλοίων και τη χρήση εναλλακτικών υλικών φιλικότερων προς το περιβάλλον για την κατασκευή αυτών, αποτελεί ένα τέτοιο παράδειγμα προς αυτή την κατεύθυνση. Με άλλα λόγια τα εγχειρήματα αυτά θα πρέπει να λάβουν υπόψη τις επιπτώσεις στην οικονομική, οικολογική και κοινωνική διάσταση των επενδύσεων αυτών, που προκύπτουν από το συνόλου της δραστηριότητας των πλοίων αυτών και περιλαμβάνουν τα στάδια κατασκευής, λειτουργίας και απόσυρσης αυτών. 

7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

Η Ελληνική ακτοπλοϊκή αγορά εισέρχεται σε μια δύσκολη περίοδο με άγνωστους παράγοντες επηρεασμού της λειτουργίας της και με μεγάλη αδυναμία προσδιορισμού των σημείων στήριξης. Το ζητούμενο την περίοδο που διανύουμε δεν είναι η ευρωστία των εταιριών αλλά η διατήρησή της οικονομικής τους υπόστασης. Το γεγονός βεβαίως ότι αυτή την δυσκολία δεν την διέρχεται μόνη της αλλά πλέει παράλληλα με όλους σχεδόν τους τομείς της οικονομίας της δίνει την δυνατότητα να ελπίζει για την επιβίωσή της. Δεν υπάρχει καμία περίπτωση την χρονιά που διανύουμε να υπάρξουν θετικά πρόσημα στην εκμετάλλευση του στόλου παρά μόνο σε ένα μικρό αριθμό εταιριών που εξυπηρετούν αποκλειστικά γραμμές δημοσίου συμφέροντος. Είναι λοιπόν σημαντικό τόσο οι Επενδυτές όσο και οι Χρηματοδότες των εταιριών να αντιμετωπίσουν την κατάσταση με σύνεση ώστε να αποφύγουν την άμεση κατάρρευση των εταιριών. Σε αντίθετη περίπτωση τα γενόμενα νέα βάρη θα είναι δυσβάσταχτα και οι ζημίες πολλές. Στην ίδια όχθη ο άλλος εταίρος της αγοράς που είναι το Κράτος πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι χωρίς την στήριξή του δεν θα μπορέσει σε καμία περίπτωση να διατηρήσει το δίκτυο θαλασσιών μεταφορών της χώρας.

Καλούμαστε να τονίσουμε εκ νέου κάτι πολύ σημαντικό. Για ολόκληρο τον παγκόσμιο χάρτη η επιστροφή στην κανονικότητα παραμένει άγνωστη. Το να συζητάμε για το ποιο θα είναι το ποσοστό μείωσης του μεταφορικού έργου των ακτοπλοϊκών εταιριών είτε στο εσωτερικό είτε στο εξωτερικό είναι απλά εκτιμήσεις υψηλού ρίσκου γιατί οι εξελίξεις είναι τόσο απρόβλεπτες, ξαφνικές και βεβαίως επικίνδυνες. Η ανισορροπία στην οποία έχουμε εισέλθει λόγω της πανδημίας έχει παραμερίσει τις διαχρονικές σκοτούρες που έχουμε από την εφαρμογή των νόμων των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ή των γεωπολιτικών κινδύνων συμπεριλαμβανομένων και αυτών του μεταναστευτικού και προσφυγικού προβλήματος.

Ο παράγων Υγεία παίζει το βασικό ρόλο στα επιχειρηματικά σχέδια των ακτοπλοϊκών εταιριών. Οι υγειονομικές νόρμες είναι εξίσου σημαντικές όσο και οι κανόνες αξιοπλοΐας. Τόσο οι νησιωτικοί πληθυσμοί που είναι εξαναγκασμένοι να μετακινηθούν προς την ηπειρωτική χώρα όσο και οι επιβάτες που θέλουν να μετακινηθούν προς τη νησιωτική χώρα χρειάζονται ένα ασφαλές περιβάλλον. Βεβαίως η υπευθυνότητα των ίδιων των χρηστών είναι αναγκαία προϋπόθεση για την ύπαρξη και τη συνέχεια των ακτοπλοϊκών υπηρεσιών. Παράλληλα οι εταιρίες πρέπει να προχωρήσουν σε επανασχεδιασμό των προορισμών και των δρομολογίων τους αλλά και να μελετήσουν προσεκτικά τις ανάγκες των πελατών τους όσον αφορά τα ενδεδειγμένα είδη πλοίων που θα μπορέσουν να εξυπηρετήσουν το κοινό τους. Εδώ εισέρχεται και η αναγκαιότητα της ευπρεπούς συμπεριφοράς των χρηστών του ακτοπλοϊκού πλοίου οι οποίοι καλούνται να συμμεριστούν τις δυσκολίες των καιρών και να ρυθμίσουν τις απαιτήσεις τους ανάλογα. Παράλληλα οι έχοντες το γενικό πρόσταγμα και την ευθύνη της κοινωνικής συμπεριφοράς στην αντιμετώπιση ακραίων καταστάσεων όπως αυτή της πανδημίας θα πρέπει να γνωρίζουν ότι δεν είναι δυνατόν πλοία κόστους εκατοντάδων εκατομμυρίων να προσαρμοστούν άμεσα σε νέες τεχνολογίες όπως π.χ. του καθαρισμού του αέρα μέσα στα πλοία. Ο παράγων κόστος της οποιασδήποτε επένδυσης θα πρέπει να υπολογιστεί από το νομοθέτη και σίγουρα να επιχορηγηθεί στο σύνολό του ειδάλλως είναι πολύ δύσκολο οι εταιρίες να συμμορφωθούν σε οποιεσδήποτε νομοθετικές ρυθμίσεις. Είναι ξεκάθαρο ότι έχουμε εισέλθει σε ένα αναγκαίο περιβάλλον συνυπευθυνότητας όλων των μερών το οποίο είμαστε υποχρεωμένοι να το αντιμετωπίσουμε.

Ο χειμώνας του 2020-2021 θα είναι ιδιαιτέρως δύσκολος για τον κλάδο καθώς τα έσοδα από το πρώτο εξάμηνο και το καλοκαίρι δεν αρκούν για να καλύψουν τις λειτουργικές τους ανάγκες, επομένως ο μόνος τρόπος για να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους τόσο σε οικονομικό επίπεδο όσο και σε λειτουργικό είναι η άμεση κρατική ή ευρωπαϊκή επιχορήγηση για την απρόσκοπτη λειτουργία τους. Υπάρχουν όμως και ιδιαίτερες ευκαιρίες που θα πρέπει οι εταίροι της αγοράς να διαγνώσουν για να σχεδιάσουν τις επόμενες κινήσεις τους. Η παγκόσμια κοινότητα διαπίστωσε τη συμβολή της εφοδιαστικής αλυσίδας. Η θέση της Ελλάδας στο Νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο, της δίνει τη δυνατότητα να μελετήσει και να σχεδιάσει το ρόλο της στα πλαίσια της εφοδιαστικής αλυσίδας, καθώς αποτελεί σημαντικό κόμβο λόγω της ανάπτυξης του εμπορίου με την Κίνα και τη Νότια Ασία αλλά και της γειτονικής σχέσης που έχει με παραγωγικές χώρες της Ανατολικής Μεσογείου των οποίων τα προϊόντα είναι σε άμεση ζήτηση από τους Ευρωπαίους. Στη Μελέτη αυτή, η πρόκληση του νέου αυτού ρόλου της χώρας αναλύθηκε επισταμένως σε προηγούμενο κεφάλαιο.

Μία ακόμα προοπτική για την αγορά είναι η διαφαινόμενη αναγκαιότητα της ανανέωσης του στόλου ο οποίος έχει γεράσει επικίνδυνα. Το ερώτημα είναι βεβαίως ποιος θα επενδύσει και ποιος θα χρηματοδοτήσει τη συγκεκριμένη αγορά όταν αποδεδειγμένα έχει τελματώσει. Γεγονός πάντως είναι ότι υπάρχει άμεση διαθεσιμότητα πολλών εξειδικευμένων ναυπηγείων τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Κίνα και την υπόλοιπη Ασία το οποίο αποτελεί μια προοπτική.

Θα πρέπει τέλος να αναφερθούμε στη δυνατότητα ή στην αδυναμία της αναδιάταξης της ίδιας της αγοράς. Από τη μία αντιμετωπίζουμε μιας μορφής ολιγοπωλίου στις μεγάλες γραμμές λόγω της συγκέντρωσης πολλών πλοίων από λίγους ομίλους και πολλούς μικρούς παίχτες στις μικρότερες γραμμές ενώ από την άλλη έχουμε μεγάλη συγκέντρωση επενδυτικών κεφαλαίων από λίγους επενδυτές ή κατόχους υψηλών μεριδίων των μετοχικών συνθέσεων των εταιριών. Στην περίπτωση της κατοχής μεγάλων μετοχικών πακέτων από τις τράπεζες είναι επιτακτική η άμεση εκποίησή τους εάν λάβουμε υπόψη τους κανονισμούς της Ε.Ε. αλλά και την οικονομική πολιτική της χώρας. Ως εκ τούτου θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι μετακινήσεις πλειοψηφικών πακέτων ή ακόμα και η είσοδος νέων παικτών στην παρούσα τελματωμένη αγορά δεν μπορεί να αποκλειστεί. Σε κάθε περίπτωση η οποιαδήποτε τέτοια κίνηση θα είναι κερδοσκοπική κάτι που συμβαίνει σχεδόν πάντα σε περιπτώσεις κρίσεων.

Τονίζουμε ότι η Ελληνική ακτοπλοϊκή αγορά είναι υποχρεωμένη να κινηθεί με αμεσότητα σε δύο επίπεδα. Το πρώτο σχετίζεται με την άμεση επιβίωσής της και το δεύτερο με τη μακροπρόθεσμη διατήρηση και βιωσιμότητα του κλάδου στο υπό διαμόρφωση αναπτυξιακό περιβάλλον μέσω των Ευρωπαϊκών κονδυλίων. Και στα δύο αυτά επίπεδα η κρατική αρωγή κρίνεται αναγκαία μέσω θεσμικών και οικονομικών παρεμβάσεων. Για το μεν πρώτο χρειάζονται παρεμβάσεις που θα την κρατήσουν στη ζωή ώστε να μη διαταραχτεί η κοινωνική συνοχή της χώρας ενώ στο δεύτερο απαιτούνται κινήσεις που θα συμβάλουν στην αναδιοργάνωση του κλάδου που θα του δώσει τη δυνατότητα να προσφέρει το νέο καινοτόμο προϊόν για την επόμενη εικοσαετία που αναμφισβήτητα θα απαιτηθεί για τη βιωσιμότητά της.

Παρά την αρνητική συγκυρία, η παραπάνω εικόνα σε συνδυασμό με τη βελτίωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας της Ελληνικής οικονομίας άρα και της ελάφρυνσης του «Ελληνικού κινδύνου» επιτρέπουν σε νέους επενδυτές να εισέλθουν στην αγορά και να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες που προσφέρονται από την παγκόσμια ναυτιλία στην απόκτηση φθηνών νέων πλοίων ή την κατασκευή πλοίων νέων τεχνολογιών με μηδενικούς ρίπους με πολύ καλές τιμές και ελκυστικά χρηματοδοτικά σχήματα. Η οποιαδήποτε νέα επένδυση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς την υποστήριξη από το Κράτος όπως αυτό συμβαίνει σε όλα τα Ευρωπαϊκά κράτη είτε για υπάρχοντες είτε για νεοεισερχόμενους επενδυτές.

Είναι εμφανές πλέον ότι η αντιμετώπιση της δύσκολης πραγματικότητας την όποια βιώνει η αγορά αντιμετωπίζεται με και συνυπευθυνότητα και ρεαλισμό.

XRTC Business Consultants, Ακτή Μιαούλη 95, 18538 Πειραιάς GR,T:  +30 210 4291226 F:  +30 210 4291230 M: mail@xrtc.gr , W: http://www.xrtc.gr/